آرندگانند چه از ما گريخته‌اند و پيرايهاى قوم ما را برده و اولاد ما را كشته * ( وَإِنَّا لَجَمِيعٌ ) * و بدرستى كه ما جمعى هستيم * ( حاذِرُونَ ) * حذر كنندگان از اعدا و ملاحظهء حزم و احتياط نمايندگان در امور و به جهت اين با لشگرى چنين عظيم بر سر ايشان ميرويم و اگر نه معلوم است كه عشرى از اعشار عساكر ما شر ايشان را كفايت ميتواند كرد و مستاصل ميتواند ساخت و گويند حاذر بمعنى شاكى در سلاح است يعنى ما سلاح دارانيم و همه مسلح بخلاف قوم موسى كه طريق حزم ملاحظه نميكنند و سلاح حزم ندارند پس البته مغلوب ما خواهند شد و فرعون بفقرهء اول اشاره كرد بعدم آنچه داعى منع اتباع ايشان كنند از شوكت ايشان و گفت ايشان جمعى اندك و حقير و زبونند و در ثانى بتقرير آنچه داعى اتباع ايشان است كه آن فرط عداوت و وجوب تيقظ است در شان ايشان به جهت حث قبطيان بر اتباع ايشان و رفع مظنهء ايشان به اينكه گويند فرعون به جهت خوف و ترس اهل مداين را جمع كرده و از ابن عباس مرويست كه فرعون با هزار هزار سوار شجاع كه بر سر هر يكى از ايشان بيضهء بود سوار شده در عقب موسى روان شدند * ( فَأَخْرَجْناهُمْ ) * پس بيرون آورديم فرعونيان را يعنى داعيهء خروج در ايشان بديد آورديم تا بيرون آمدند * ( مِنْ جَنَّاتٍ ) * از بوستانهاى مملوه از اشجار و ثمار * ( وَعُيُونٍ ) * و از چشمهاى آب روان * ( وَكُنُوزٍ ) * و از گنجهاى زر و نقره مجاهد گفته كه تسميهء آن بكنوز جهت آنست كه در طاعت خدا انفاق نمى كردند * ( وَمَقامٍ كَرِيمٍ ) * و از منزلهاى نيكو و خوش آينده و آراسته كه نشيمن اميران و بزرگان ايشان بود و چون در آنجا نشستندى خدم و عبيد گرداگرد ايشان درآمدندى و ضحاك گفته كه مراد منابر آنها بود و گويند حجلهاى عروسان ايشان * ( كَذلِكَ ) * همچنين كرديم بايشان اين مصدر اخرجنا است اى مثل ذلك ( الاخراج اخرجنا ) يعنى بيرون آورديم ايشان را اين نوع بيرون آوردن يا آنكه صفت مقام است اى مقام كريم مثل ذلك المقام الذى كان لهم يعنى مقامى خوب و خوش و دلكش مانند آن مقامى كه مر ايشان را بود و مطبوع و مرغوب ايشان و يا خبر مبتداى محذوفست اى الامر كذلك يعنى كار همه اينچنين بود كه ذكر كرده شد * ( وَأَوْرَثْناها ) * و ميراث داديم باغ و بوستان و گنج و جايهاى ايشان را * ( بَنِي إِسْرائِيلَ ) * فرزندان يعقوب را چه قولى آنست كه بنى اسرائيل بعد از هلاك فرعونيان بمصر آمده همهء اموال قبط را بحيطهء تصرف درآوردند و اصح آنست كه در زمان دولت داود و سليمان بر ملك مصر استيلا يافته متصرف جهات قبطيان گشتند و در بعضى روايت آمده كه فرعون در حين خروج ششصد هزار