است و نبوت از اينجهت بعد ازين شروع در طريقهء مخالفان آن نموده كه كفار و مشركانند و ميفرمايد كه * ( وَاتَّخَذُوا ) * و فرا گرفتند كافران * ( مِنْ دُونِه ) * از غير خداى آفريدگار * ( آلِهَةً لا يَخْلُقُونَ شَيْئاً ) * خدا يانى كه نيافريدند چيزى را و قادر نباشند بر خلق هيچ چيز * ( وَهُمْ يُخْلَقُونَ ) * و حال آنكه ايشان آفريده شده‌اند و هر مخلوق محتاجست در وجود به خالق و محتاج خدايى را نشايد پس بتان كه عبدهء ايشان ايشان را ميپرستند و بهر وجه كه ميخواهند تصوير مىكنند چگونه سزاوار پرستش باشند * ( وَلا يَمْلِكُونَ ) * و با وجود مخلوقية نميتوانند و استطاعت ندارند * ( لأَنْفُسِهِمْ ) * براى نفسهاى خود * ( ضَرًّا ) * باز داشتن ضررى * ( وَلا نَفْعاً ) * و نه جذب نفعى يعنى نه سودى به خود توانند رسانيد و نه زيانى از خود باز مىتوانند داشت و اين ضد الوهيت است چه خدا ضار و نافع است * ( وَلا يَمْلِكُونَ ) * و نميتوانند آن الههء باطله و قادر نيستند * ( مَوْتاً ) * بر ميرانيدن كسى * ( وَلا حَياةً ) * و نه بر زنده كردن كسى اولا و نه بر ابقاى حيات * ( وَلا نُشُوراً ) * و نه رجعت و حشر او ثانيا و احيا و اماته و بعث لازم خداست پس هر كه اين صفات مذكوره كه لازم الوهيت است از او مسلوب باشد خدايى را نشايد چه عدم اين صفات منافى آنست پس چگونه عقل اقتضا كند كه ترك عبادت او كنند و بعبادت بتان اقدام نمايند كه بر افعال عبدهء خود قادر نيستند كه آن ضرر و نفع است چه جاى آنكه بر افعال خالق ايشان قادر باشند كه آن احياى و اماتت و بعث است و در اين تنبيه است بر آنكه واجبست كه إله قادر باشد بر بعث و جزا بعد از آن از تكذيب مشركان اخبار ميفرمايد كه * ( وَقالَ الَّذِينَ كَفَرُوا ) * و گفتند آنان كه نگرويدند * ( إِنْ هَذا ) * نيست اين فرقان كه محمد ص بما آورده * ( إِلَّا إِفْكٌ افْتَراه ) * مگر دروغى كه بر بافته است آن را از پيش خود * ( وَأَعانَه ) * و يارى داده‌اند او را * ( عَلَيْه ) * بر ساختن آن دروغ * ( قَوْمٌ آخَرُونَ ) * گروهى ديگر چون جبر غلام عامر و بسيار غلام علاء بن خضرمى يا عبيد بن خضر حبشى يا عداس غلام خويطب بن عبد العزى يا فكيههء رومى يا جمعى ديگر از يهود يعنى اخبار امم سابقه بر او ميخوانند و او بعبارت عرب بر ما القا مىكند و قايل اين سخن نضر بن حارث بود و اتباع او و تفصيل اين در آيه و يعلمه بشر مذكور گشته پس حقتعالى رد قول اين مكذبان كرده ميفرمايد * ( فَقَدْ جاءُو ) * پس بتحقيق كه مشركان در اينكه ميگويند كه قرآن دروغ است و بمدد قومى بربافته مىشود آمده‌اند يعنى كرده‌اند * ( ظُلْماً ) * ستم و تعدى از حق چه كلام معجز نظام را مختلق و متلقن يهود ميدانند * ( وَزُوراً ) *