الملا فتح الله الكاشاني
264
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )
است شرعا چه جاى تعرض بحرم محترم سيد عالم ( ص ) * ( سُبْحانَكَ ) * پاك است خدا از آنكه در حرم محترم پيغمبر او ( ص ) قدح توان كرد * ( بِهذا ) * اين كلام * ( بُهْتانٌ عَظِيمٌ ) * افتراى بزرگست به جهت عظم مبهوت عليه چه حقارت ذنوب و عظم آن باعتبار متعلقات آنست و بدانكه لفظ سبحانه در اين مقام تعجب است از آن كس كه قايل اين قول باشد و اصل اين كلمه آنست كه متعجب ذكر آن كند نزد رؤيهء شىء عجيب از صانع او بجهة تنزيه او سبحانه از آنكه صعب باشد بر او مثل آن و بعد از آن كثير الاستعمال شده در هر متعجب منه و يا تنزيه است مر خداى را از آنكه حرم نبى او فاجره باشد چه فجور زوجات پيغمبر ( ص ) موجب تنفير مردمان است از آن حضرت و انبيا مبعوثاند بكفار بجهة آنكه ايشان را دعوة كنند بدين خدا پس واجبست كه منتفى باشند از ايشان چيزى كه موجب تنفير كفار باشد و كشحيت از اعظم متنفراتست بخلاف كفر كه نزد ايشان متنفر نبود از اينجهت واجبست كه ازواج انبيا از فجور مصون باشند و لازم نيست كه از كفر برى باشد آن گه حقتعالى جماعتى را كه در افك خوض كرد بودند موعظه ميفرمايد بقوله * ( يَعِظُكُمُ اللَّه ) * پند ميدهد شما را خدا * ( أَنْ تَعُودُوا ) * در آنكه بازگرديد * ( لِمِثْلِه أَبَداً ) * مر مثل اين سخن را هرگز يعنى ما دام كه زنده باشيد و ميتواند بود كه مضاف محذوف باشد و معنى اينكه موعظه ميفرمايد خدا شما را كراهة آنكه عود نمائيد بقول مذكور * ( إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ) * اگر هستيد گرويدگان چه ايمان مانع است از طعن دربارهء مسلمانان خصوصا امهات مؤمنان در اين كلام تقريعست و تهييج ايشانست بر اتعاض و تذكير ايشان به آنچه موجب ترك عود است كه آن اتصاف ايشانست بايمان صادق كه مستلزم اجتناب است از هر قبيحى * ( وَيُبَيِّنُ اللَّه ) * و بيان مىكند و روشن ميگرداند خدا * ( لَكُمُ الآياتِ ) * براى شما آيت هايى كه دلالت دارند بر شرايع و احكام و محاسن آداب تا پند گيريد و از طريقهء ادب انحراف نورزيد * ( وَاللَّه عَلِيمٌ ) * و خدا داناست بجميع احوال كه از جملهء آن طهارت ذيل عايشه است * ( حَكِيمٌ ) * حكم كننده در تدابير بندگان يا عالم بدواعى حكمت پس تجويز كشحيت نكند در حق انبيا و اذيال ازواج ايشان را از لوث فجور نگاه دارد بعد از آن تهديد قاذفان مىكند بقوله * ( إِنَّ الَّذِينَ يُحِبُّونَ ) * بدرستى كه آنان كه دوست دارند * ( أَنْ تَشِيعَ الْفاحِشَةُ ) * آنكه فاش گردد خصلت ناشايست كه زنا است و انواع قبايح * ( فِي الَّذِينَ آمَنُوا ) * در شان آنان كه ايمان آوردهاند و خواهند كه در ميان مردمان منتشر گردد آن را در زبان گيرند * ( لَهُمْ عَذابٌ أَلِيمٌ ) * مر ايشانراست عذابى دردناك * ( فِي الدُّنْيا ) * در دنيا به حد قذف چنان كه مرويست