معجزات باشد چه معجزات جامع آيات نبوتست و حجت بينه بر آنچه پيغمبر دعوى آن مىكند حاصل كه حقتعالى ميفرمايد كه ما موسى و هارون را با معجزات واضحه و حجة ظاهره فرستاديم * ( إِلى فِرْعَوْنَ وَمَلَائِه ) * بسوى فرعون و بزرگان قوم او و ايشان پيغام ما را به آنها رسانيدند * ( فَاسْتَكْبَرُوا ) * پس استكبار و سركشى كردند از قبول ايمان و متابعت موسى و هارون * ( وَكانُوا قَوْماً عالِينَ ) * و بودند گروهى متكبر و گردنكش و فايق بر مردمان بقهر و غلبهء استيلا و به جهت اين رتبه خود را از آن بزرگتر ميدانستند كه تابع موسى و هارون شوند و بخداى ايشان بگروند * ( فَقالُوا ) * پس گفتند از روى انكار و استكبار * ( أَ نُؤْمِنُ ) * آيا ايمان آوريم يعنى تصديق نكنيم و نگرويم * ( لِبَشَرَيْنِ مِثْلِنا ) * هر دو مردى را كه مانند مااند در صفات بشريت * ( وَقَوْمُهُما ) * و حال آنكه گروه ايشان يعنى بنى اسرائيل * ( لَنا عابِدُونَ ) * ما را پرستندگانند بر وجه خضوع و تذلل يعنى خدمتكاران و فرمانبرداران مااند مانند بندگان كه منقاد و ذليل خواجه گانند بر وجهى كه گوييا آنها را ميپرستند و يا آنكه چون فرعون دعوى الوهيت ميكرد و مردمان را بعبادت خود ميخواند و تصور وى آن بود كه طاعت ايشان محض عبادت از او است بحقيقت و در بعضى تفاسير آمده كه بنى اسرائيل نيز فرعون را ميپرستيدند و يا گوساله و يا بت را ميپرستيدند و بدانكه تثنيهء بشر و توحيد مثل جهت آنست كه بشر را اطلاق بر واحد و تثنيه و جمع ميكنند كقوله بَشَراً سَوِيًّا و فَإِمَّا تَرَيِنَّ مِنَ الْبَشَرِ و چون مراد اينجا تثنيه بود از اين جهت بشرين گفت بخلاف مثل كه در حكم مصدر است و اطلاق او بر واحد و تثنيه و جمع مساويست و به جهت اين اثنان و جمع و مذكر و مؤنث به آن موصوف مىشود كقوله انكم اذا مثلهم و من الارض مثلهن و اگر چه هما مثلاه و هم امثاله نيز ميگويند و تسميهء انسان به بشر به جهت انكشاف بشرهء اوست كه آن جلد ظاهر است و لهذا محتاج لباس است كه خود را بپوشاند بخلاف غير او از حيوانات كه شعور و اوبار و اصواف مغطى بدن ايشانست و به جهت آن بدن ايشان نمايان نيست القصه قبطيان به جهت فرط تكبر و تفوق تحقير موسى ( ع ) و هارون كردند * ( فَكَذَّبُوهُما ) * پس تكذيب كردند ايشان را در دعوى نبوت * ( فَكانُوا ) * پس گشتند بسبب اين تكذيب * ( مِنَ الْمُهْلَكِينَ ) * از هلاك شدگان يعنى غرق شدند در بحر نيل * ( وَلَقَدْ آتَيْنا ) * و بدرستى كه داديم * ( مُوسَى الْكِتابَ ) * موسى را كتاب تورية بعد از هلاك فرعون و قوم او * ( لَعَلَّهُمْ ) * شايد بنى اسرائيل به بركت آن * ( يَهْتَدُونَ ) * راه يابند به احكام شريعت و طريق عبادت و موعظه و به جهت