كشتى نشستند و موضع تنور در مسجد كوفه بود از جانب يمين نزديك باب كنده و نوح كشتى را در وسط مسجد ساخته بود و يا در عين ورده كه از ولايت شام است و يا در هند و از ابن عباس مرويست كه مراد به تنور وجه ارض است و نزد قتاده تنور بلندترين موضعى بود در زمين و از امير المؤمنين ( ع ) منقولست كه فار التنور بمعنى طلع الفجر يعنى فوران تنور بمعنى طلوع فجر است و گويند مراد آن حضرت آنست كه فوران تنور نزد تنوير فجر بود و قول اول اصح و اشهر است ميان مفسرين و حاصل آنكه حق سبحانه امر كرد بنوح كه چون آب فوران نمايد از تنور * ( فَاسْلُكْ فِيها ) * پس در آور در كشتى * ( مِنْ كُلٍّ زَوْجَيْنِ ) * از هر دو صنف از حيوانات كه جفت يكديگرند * ( اثْنَيْنِ ) * يعنى دو تا يعنى نرى و مادهء و حفص بتنوين كل خوانده يعنى از هر نوع جفتى در كشتى درآور و بنا بر اين معنى اثنين براى تاكيد است و در روايت آمده كه نوح بكشتى درنياورد مگر آنها را كه ميزايند و يا بيضه مىنهند * ( وَأَهْلَكَ ) * و ديگر بكشتى درآور كسان خود را از اهل بيت و مؤمنان * ( إِلَّا مَنْ سَبَقَ ) * مگر آن را كه پيشى گرفته است * ( عَلَيْه الْقَوْلُ مِنْهُمْ ) * به دو گفتار عذاب از ما از كسان تو به جهت كفر و عناد او و او زن نوح ( ع ) بود كه با وجود آن كه مشاهدهء معجزات از او ميكرد بوى نميگرويد و تعديهء سبق به على به جهت انست كه سابق در اين مقام ضار است هم چنان كه تعديهء او به لام نافع است در كريمهء إِنَّ الَّذِينَ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَّا الْحُسْنى و قوله وَلَقَدْ سَبَقَتْ كَلِمَتُنا لِعِبادِنَا الْمُرْسَلِينَ و مثل اينست قوله تعالى لَها ما كَسَبَتْ وَعَلَيْها مَا اكْتَسَبَتْ و چون علم حقتعالى تعلق گرفته بود به آنكه قوم او ايمان نيارند و با وجود مشاهدهء معجزات باهره و آيات ظاهره در كفر و عناد افزايند از اينجهت خطاب بنوح ( ع ) كرده فرمود * ( وَلا تُخاطِبْنِي ) * و خطاب مكن به من بدعا كردن * ( فِي الَّذِينَ ظَلَمُوا ) * در باب نجات آنها كه ستم كردند به خود بشرك و كفر * ( إِنَّهُمْ مُغْرَقُونَ ) * بدرستى كه ايشان غرق شدگاناند بلا شك و ريب به جهت اشتراك و عصيان و طغيان و كسانى كه فرط كفر و عناد ايشان به اين مرتبه باشد شفاعت كردن براى ايشان در دفع عذاب عين خطا است و منحرف از سمت حكمت و مصلحت و استبقاى ايشان موجب مفسده و خلل در نظام عالم و لهذا بعد از نهى نوح از دعا براى ايشان امر فرموده به حمد و شكر بر نجات او و اتباع او از ايشان و هلاكت و استيصال آنها بقوله * ( فَإِذَا اسْتَوَيْتَ أَنْتَ ) * پس چون وقت ظهور عذاب راست شده باشى و بر وجه استوى نشسته باشى تو * ( وَمَنْ مَعَكَ ) * و هر كس كه با تو است * ( عَلَى الْفُلْكِ ) * بر بالاى كشتى و بر آن مستولى شده و غالب گشته و كشتى بر روى