آنست كه عدم هلاكت و استيصال او به جهت بركت و ميمنت سيد عالم بود چه همهء امت او محفوظاند از عذاب استيصال در دنيا و گويند تسميهء وى بعتيق به جهت قدم عهد آنست زيرا كه بانى آن آدم ( ع ) بوده كقوله إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ الاية و بعد از طوفان ابراهيم ( ع ) تجديد آن نمود و بعد از آن عمالقه و در بعضى ديگر از روايات آمده كه چون آدم ( ع ) به زمين هبوط نمود ملائكه او را گفتند كه طف حول هذا البيت فقد طفنا قبلك بالفى عام طواف اين خانه كن كه ما به دو هزار سال قبل از تو طواف اين كرده‌ايم و قبل از آدم آن خانه را صراح مىگفتند و در زمان طوفان نوح آن را به آسمان چهارم بردند و در محاذى آن بناى بنهادند و همهء ملائكه مامور شدند بطواف آن تا روز قيامت و بعضى ديگر گفته‌اند كه تسميهء آن بعتيق به جهت آنست كه بيت كريمست و بانى آن كريم و عتيق بمعنى كريم آمده كما يقال ( عتاق الخيل الكريم منها ) و وجه اول كه عتق آنست از طوفون از طوفان از امام محمد باقر ( ع ) مرويست و ثانى قول مجاهد و سفيان و ثالث از ابن عباس و رابع از ابن زيد و حسن و بدانكه علما را در اين طواف خلافست نزد بعضى مراد طواف زيارتست زيرا كه آن از اركان حج است بلا خلاف و نزد جماعت ديگر طواف صدر كه آن را طواف وداع ميگويند و از اصحاب ما مرويست كه آن طواف نسا است كه وطى نسا به آن مستباح مىشود و اين بعد از طواف زيارتست چه طايف هر گاه از طواف زيارت فارغ شد همه چيزى بر او حلال مىشود مگر نسا و چون طواف نسا را بجا آورد نسا بر او حلال شوند و در كنز العرفان آورده كه * ( وَلْيَطَّوَّفُوا بِالْبَيْتِ الْعَتِيقِ ) * صريحست در امر بطواف كعبه كه دالست بر وجوب باتفاق ليكن اين مجمل است و بيان آن معلوم شده از قول پيغمبر ( ص ) كقوله حذوا عنى مناسككم پس آن شامل طواف زيارت نسا است و غير آن از طواف عمره و حج و تخصيص آن بطواف زيارت يا نسا بدون غير آن بىوجه باشد و امر بطواف بعد از ذكر تفث كه شامل طواف و غير آنست از مناسك از قبيل عطف خاص است بر عام به جهت اشعار بمزيت فضل طواف بر غير آن از مناسك چون قوله تعالى وَمَلائِكَتِه وَرُسُلِه وَجِبْرِيلَ وَمِيكالَ و قوله فاكِهَةٌ وَنَخْلٌ وَرُمَّانٌ و قوله * ( ذلِكَ ) * خبر مبتداى محذوف است اى ( الامر ذلك ) يعنى امر حج و مناسك آن اين است كه مذكور شد مانند هذا وَإِنَّ لِلطَّاغِينَ لَشَرَّ مَآبٍ و امثال اين را فصل بين الكلامين مىگويند چه فاصل است ميان كلام اول و كلام ثانى پس قوله * ( وَمَنْ يُعَظِّمْ حُرُماتِ اللَّه ) * ابتداء كلام است يعنى هر كه بزرگ دارد حرمتهاى خدا را يعنى حرمت احكام او را كه هتك او حلال نيست نگاه دارد و خلاف آن نكند * ( فَهُوَ ) * پس آن تعظيم كه حفظ احكام او سبحانه است و امتثال آن * ( خَيْرٌ لَه ) * بهتر است مر او را * ( عِنْدَ رَبِّه ) * نزد پروردگار او از روى پاداش و مجازات او پس مراد بحرمت