الملا فتح الله الكاشاني
85
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )
سياه شده از آن متعجب شد وحى آمد كه اى موسى چرا تعجب ميكنى اين خضابست و در اندك روزى زايل شود و همان سفيد گردد و در بعضى روايات آمده كه چون موسى و هارون از نزد فرعون بيرون آمدند در راه ايشان را باران گرفت به خانه پيره زنى شدند كه از خويشان مادرى ايشان بود و آن شب آنجا مقام كردند و هامان و قوم فرعون گفتند كه موسى و هارون را مىبايست گرفت و اين جا محبوس ساخت فرعون كسان را به عقب ايشان فرستاد چون بيامدند موسى و هارون را در خانه پيره زن خفته يافتند خواستند كه ايشان را بيدار كنند عصا بر بالين موسى نهاده بود اژدها شد و آهنك ايشان كرد آنها بگريختند و چون موسى و هارون بيدار شدند پيره زن ايشان را از آن صورت مطلع ساخت چون ملازمان فرعون خائف و هراسان بازگشتند و اين صورت را بعرض فرعون و اركان دولت او رسانيدند * ( قالَ الْمَلأُ ) * گفتند بزرگان * ( مِنْ قَوْمِ فِرْعَوْنَ ) * از گروه فرعون * ( إِنَّ هذا ) * بدرستى كه اين موسى * ( لَساحِرٌ عَلِيمٌ ) * جادوييست دانا يعنى بفن سحر ماهر بحيثيتى كه چوب را اژدها ميسازد و دست گندمگون را يد و بيضا بيرون مىآورد * ( يُرِيدُ ) * مىخواهد اين ساحر بساحرى * ( أَنْ يُخْرِجَكُمْ ) * آنكه بيرون كند شما را * ( مِنْ أَرْضِكُمْ ) * از زمين شما لفظ جمع براى تعظيم فرعونست و يا خطاب بفرعون و ساير قبطيان است يعنى موسى ميخواهد كه همه شما را از زمين مصر بيرون كند و حكومت و ولايت آن را به بنى اسرائيل دهد فرعون كه اين سخن بشنيد گفت * ( فَما ذا تَأْمُرُونَ ) * پس شما چه ميفرمائيد مر او تدبير اين امر چيست يعنى بچه تدبير اشاره ميكنيد تا به آن عمل كنيم * ( قالُوا ) * گفتند * ( أَرْجِه ) * تأخير كن مهم او را * ( وَأَخاه ) * و برادر او را كه هارونست يعنى در كار ايشان شتاب زدگى منما و يا حبس ايشان كن و اول اصح است به جهت آنكه ارجا در اصل بمعنى تاخير است و نيز فرعون ميدانست كه قادر بر حبس ايشان نيست به جهت مشاهدهء آن دو معجزهء عظيمه و سكونها بسبب تنزيل منفصل است بمتصل پس معنى آنست كه ايشان را واگذار و تعجيل در امر ايشان مكن * ( وَأَرْسِلْ فِي الْمَدائِنِ ) * و بفرست در شهرها كه تعلق بارض مصر دارد * ( حاشِرِينَ ) * گروهى فراهم آرندگان و جمع كنندگان را * ( يَأْتُوكَ ) * تا بيارند به تو * ( بِكُلِّ ساحِرٍ ) * هر ساحرى كه باشد * ( عَلِيمٍ ) * دانا و حاذق در فن سحر آوردهاند كه به حسب كميت و كيفيت در هيچ قرن آن مقدار ساحر نبود كه در قرن موسى رؤساى سحره باقصاى زمين مصر بودند و در تفسير دمياطى آورده كه در مداين صعيد دو برادر بودند كه ايشان را در فن ساحرى