و يا استيناف و مساق آن بر هر دو وجه براى بيان رسالت است و در جمله اخيره تقرير توعيد او است ايشان را چه معنى اينست كه من ميدانم از قدرت و شدة بطش او و يا از جانب او بوحى چيزهايى را كه شما را اصلا علم به آن نيست قوم نوح عذاب قومى را كه تكذيب پيغمبر كنند نشينا بودند و نميدانستند چون نام پيغام و وحى شنيدند متعجب گشتند نوح عليه السّلام فرمود * ( أَ وَعَجِبْتُمْ ) * همزه براى انكار است و واو عطف است بر محذوف اى اكذبتم و عجبتم يعنى آيا تكذيب و شگفت ميآريد و عجب مىنمائيد * ( أَنْ جاءَكُمْ ) * از آنكه بيايد بشما * ( ذِكْرٌ ) * پيغامى يا وحى يا موعظه * ( مِنْ رَبِّكُمْ ) * از پروردگار شما * ( عَلى رَجُلٍ ) * بر زبان مردى * ( مِنْكُمْ ) * از جنس شما يعنى آدمى كه هم زبانست با شما يا از جنس شما است در انوار آورده كه قوم نوح از ارسال رسل منكر بودند و ميگفتند كه لَوْ شاءَ اللَّه لأَنْزَلَ مَلائِكَةً ما سَمِعْنا بِهذا فِي آبائِنَا الأَوَّلِينَ نوح فرمود كه آيا تعجب ميكنيد از آنكه شخصى از جنس شما مبعوث شود بر شما * ( لِيُنْذِرَكُمْ ) * تا بيم كند و بترساند شما را از عاقبت كفر و معصيت * ( وَلِتَتَّقُوا ) * و يا بپرهيزيد از خشم خدا بسبب انذار * ( وَلَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ ) * تا شايد بر شما ببخشد بسبب پرهيز كردن از كفر و شرك فايدهء حرف ترجى تنبيه است بر آنكه متقى را سزاوار آنست كه اعتماد بر تقوى خود نكند و ايمن نشود از عذاب الهى و عقاب پادشاهى * ( فَكَذَّبُوه ) * پس بدروغ داشتند قوم نوح او را و چون بوحى الهى دانست كه ايشان ايمان نيارند دعا به هلاكت ايشان كرد و حقتعالى حكم كرد تا كشتى بساخت در عرض دويست سال چنان كه گذشت و با مؤمنان بكشتى درآمد و حقتعالى طوفان فرستاد و همه كافران را هلاك كرد و نوح عليه السّلام با اهل سفينه سالم ماندند چنان كه ميفرمايد كه * ( فَأَنْجَيْناه ) * پس نجات داديم نوح را از غرق شدن * ( وَالَّذِينَ مَعَه ) * و آنان را كه با وى بودند * ( فِي الْفُلْكِ ) * در كشتى و مجموع ايشان هشتاد كس بودند چهل مرد و چهل زن و نزد بعضى هفتاد كس بودند و گويند نه كس بودند سه پسر او سام و يافث و جام و باقى از آنها كه ايمان آورده بودند به او و قوله فى الفلك متعلق است بمعه يا بانجينا يا حال از موصول يا از ضمير در معه * ( وَأَغْرَقْنَا ) * و غرق ساختيم بطوفان * ( الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا ) * آنان را كه بدروغ شمردند دلالات وحدت يا معجزات نوح را كه دال بود بر نبوة او * ( إِنَّهُمْ كانُوا ) * بدرستى كه بودند قوم نوح * ( قَوْماً عَمِينَ ) * گروهى كوران يعنى كور دل و غير مستبصر بنشانهاى وحدانية خدا و معجزات نوح و اصل عمين عميين بوده كه بعد از تخفيف عمين شده و باقى قصهء نوح در ضمن بعضى آيات و سورهء هود مذكور خواهد شد و نيز بجهة تسليهء خاطر عاطر سيد عالم صلَّى اللَّه عليه و آله قصهء هود را بر قصهء نوح عطف كرده ميفرمايد كه * ( وَإِلى عادٍ ) * و فرستاديم