و ارزاق و مستقر و مستودع ايشان مذكور و مسطور است * ( فِي كِتابٍ مُبِينٍ ) * در كتابى روشن يعنى لوح محفوظ و محتمل است كه مراد بآيات بيان عالميت او تعالى باشد بهمهء معلومات و ما بعد آن اشاره باشد بقادريت او بر همه ممكنات بجهة تقرير توحيد و براى آنچه سابق دانسته شد از وعد و وعيد * ( وَهُوَ الَّذِي ) * و او است آنكه * ( خَلَقَ السَّماواتِ وَالأَرْضَ ) * بيافريد آسمانها و زمينها را با آنچه در او است * ( فِي سِتَّةِ أَيَّامٍ ) * در شش روز از ايام دنيا كه اول آن يكشنبه و آخر آن جمعه بوده با آنكه قادر بود كه بيك لمحهء آنها را خلق فرمايد اما به جهت تعليم بندگان تا در كارها تعجيل نكنند بر سبيل تانى خلق فرمود و نيز دالست بر قدرت او چه ايجاد آن دفعة موهم ايجابست در مجمع آورده كه مراد به شش روز مقدر آنست چه روز عبارتست از ما بين طلوع شمس و غروب آن و در آن حال شمس موجود نبود و جمع سماوات و افراد ارض جهة اختلاف علوياتست بالذات دون سفليات * ( وَكانَ ) * و بود پيش از آفريدن ارض و سماء * ( عَرْشُه عَلَى الْماءِ ) * عرش او بر آب يعنى قبل از سماوات و ارض در زير عرش مخلوقى نبود غير از آب و در اين دليلست بر آنكه عرش و ماء قبل از سماوات و ارض مخلوق شده‌اند و آب اول چيزيست كه حادث شده است بعد از عرش از اجرام اين عالم و گويند عرش بر متن آب بود و آب بر پشت باد و در انوار گفته كه معنى آنست كه حايلى ميان عرش و آب نبود نه آنكه عرش بر متن آب موضوع بود و در بعضى تفاسير آمده كه حقتعالى در مبدء آفرينش ياقوت سبز بيافريد و به نظر هيبت در او نگريست آن جوهر آب شد پس باد را خلق فرمود و آب را بر بالاى آن بداشت و عرش را بر زير آب جاى داد و در وقوف عرش بر آب و استقرار آب بر باد اعتبارى عظيم است مر اهل تفكر را و نزد ابو مسلم مراد بعرش بناى آنست يعنى بناى عرش را بر بالاى آب نهاده و اين ابدع و اعجب است و از ضمره نقل است كه عرش مانند كشتى بر بالاى آب ميرفت بعد از آن لوح و قلم و فرشته خلق فرمود و آن فرشته را امر كرد كه تا جميع كاينات كه موجود خواهد شد در لوح نوشت بعد از آن فرشته هزار سال تسبيح او سبحانه كرد و آن گاه جميع موجودات را بيافريد حاصل كه حقتعالى آسمان و زمين و آب و باد و غير آن خلق فرمود * ( لِيَبْلُوَكُمْ ) * تا بيازمايد شما را يعنى با شما معامله آزمايندگان كند تا ظاهر گردد بر عالميان أَيُّكُمْ كه كدام از شما * ( أَحْسَنُ عَمَلًا ) * نيكوتر است از روى عمل قلب و جوارح يعنى علم و عمل كه بيشتر است مراد آنست كه تا ظاهر شود كه كيست كه بتدبير عالم مىشود بوحدانيت او و در طاعت و عبادت او ميكوشد و كيست كه به جهت عدم تفكر در كفر اصرار مىكند و مرتكب عمل