ذكر اراده با خير و ذكر مس با ضربا وجود تلازم اين هر دو امر بجهة تنبيه باشد به آنكه خير مراد است بالذات و مس ضر بايشان نه به قصد اولست بلكه بواسطهء شآمت افعال ايشان است و عدم ذكر استثنا بجهة آنست كه مراد اللَّه ممكن الرد نيست و بعد از آن ختم سوره مىكند بموعظه حسنه جهة تسليه پيغمبر خود در وعد مؤمنان و وعيد مشركان و ميفرمايد كه * ( قُلْ يا أَيُّهَا النَّاسُ ) * بگو اى مردمان * ( قَدْ جاءَكُمُ الْحَقُّ ) * بدرستى كه كه آمد بشما پيغمبرى به حق با معجزات واضحه بر صدق او يا كلامى درست و راست و يا دين اسلام بادله داله بر صحة آن * ( مِنْ رَبِّكُمْ ) * از نزد پروردگار شما و هيچ عذرى نماند شما را * ( فَمَنِ اهْتَدى ) * پس هر كه راه يافت بايمان بتدبر و تفكر در آن و متابعت نمود * ( فَإِنَّما يَهْتَدِي ) * پس جز اين نيست كه راه مىيابد * ( لِنَفْسِه ) * براى نفس خود يعنى منفعت آن عايد به او است * ( وَمَنْ ضَلَّ ) * و هر كه گمراه شد بانكار تكذيب و عناد * ( فَإِنَّما يَضِلُّ ) * پس جز اين نيست كه گمراه مىشود * ( عَلَيْها ) * بر نفس خود يعنى و بال آن ضلال بر او است * ( وَما أَنَا ) * و نيستم من * ( عَلَيْكُمْ بِوَكِيلٍ ) * بر شما نگه بان كه امر شما موكول باشد به من و بر من واجب و لازم باشد كه اصلاح فساد شما كنم و شما را مهتدى گردانم و يا حافظ شما باشم در منع عذاب از شما چه بشرى ام مثل شما و بر من همين تبليغ بشارت و نذارت است و آن را رسانيدم دمياطى گفته كه آية السيف ناسخ اينست * ( وَاتَّبِعْ ) * و پيروى كن اى محمد ( ص ) * ( ما يُوحى إِلَيْكَ ) * آن چيزى را كه وحى كرده مىشود بسوى تو بامتثال و تبليغ * ( وَاصْبِرْ ) * و صبر كن بر دعوت و ايذايى كه به تو رسد از آن ممر و شكيبايى ورز * ( حَتَّى يَحْكُمَ اللَّه ) * تا وقتى كه حكم كند خدا بنصرت تو يا امر فرمايد بقتال وثنى و جزيه كتابى * ( وَهُوَ ) * و او است * ( خَيْرُ الْحاكِمِينَ ) * بهترين حكمكنندگان زيرا كه ممكن نيست در حكم او خطا و ميل و ستم باشد يا بجهة آنكه مطلع است بر سراير هم چنان كه مطلع است بر ظواهر و احتياج ببينه و گواه ندارد و حاكمان ديگر بر سراير حال مطلع نيستند و بر ظواهر حكم ميكنند از سفيدى تا سياهى گير و تا لوح و قلم يك رقم از خط حسنش و هو خير الحاكمين