شما * ( السِّحْرُ ) * آن جادوييست نه آنچه فرعون و اصحاب او سحر ميگويند از معجزه قاهره من * ( إِنَّ اللَّه سَيُبْطِلُه ) * بدرستى كه خدا زود باشد كه تباه كند سحر شما و همه آن را تاخير سازد و يا زود باشد كه بطلان آن را بر مردمان ظاهر گرداند * ( إِنَّ اللَّه ) * بدرستى كه خدا * ( لا يُصْلِحُ ) * بصلاح نياورد و تقويت نكند و ثبات ندهد * ( عَمَلَ الْمُفْسِدِينَ ) * كار تباه كاران را بلكه آن را تباه و نابود سازد در اين تنبيه است بر آنكه سحر افساد است و تمويه و هيچ حقيقتى آن را نيست * ( وَيُحِقُّ اللَّه الْحَقَّ ) * و ثابت گرداند خدا يعنى آن چه من آورده‌ام * ( بِكَلِماتِه ) * بسخنان خويش يعنى باوامر و قضاياى خود يا بوعده نصرت و غلبه كه با من فرموده * ( وَلَوْ كَرِه الْمُجْرِمُونَ ) * اگر چه كراهت دارند كافران و دشوار آيد بر ايشان يعنى حقتعالى بوعده نصرت دوستان وفا كند و از خشم و كراهة دشمنان باك ندارد و در آيه دلالتست بر آنكه حقتعالى ناصر جميع اهل حق است و اين بر دو وجه است يكى بحجة و اين مستمر است بر همه حال دويم بغلبه و قهر و اين مختلف مىشود بحسب مصلحة زيرا كه مصلحت گاه هست كه بتخليه است القصه معجزه موسى سحر قبطيان را باطل گردانيد و حق بر باطل غالب شد سحره ايمان بموسى آوردند و قبطيان بر اصرار و عناد خود ماندند و در اول امر كه موسى دعوى نبوت كرد و اظهار معجزه فرمود كه آن يد و بيضا و عصا بود و امثال آن * ( فَما آمَنَ لِمُوسى إِلَّا ذُرِّيَّةٌ مِنْ قَوْمِه ) * پس ايمان نياوردند بموسى در آن حالت مگر فرزندان از قوم موسى نه پدران ايشان و آن چنان بود كه چون موسى از مدين بمصر آمده و بنى اسرائيل را به حق دعوة فرمود پيران و بزرگان اجابة نكردند و بعضى از جوانان ايشان بوى بگرويدند * ( عَلى خَوْفٍ مِنْ فِرْعَوْنَ ) * بر ترس از فرعون * ( وَمَلَائِهِمْ ) * و از گروه خود يعنى از خوف پدران خود و رؤساى قوم * ( أَنْ يَفْتِنَهُمْ ) * تا ايشان را در فتنه اندازد يعنى از دين بر گرداند يا عذاب كند فرعون ايشان را اين بدل خوفست يا مفعول آن و افراد ضمير بجهة دلالتست بر آنكه خوف از گروه بجهة فرعون بود و يا معنى آنست كه جمعى از بنى اسرائيل ايمان آوردند بموسى با آنكه ميترسيدند از فرعون بر كسان خود و بروايت ابن عباس جمعى پيران و بزرگان ايمان نياوردند بجهة ترس فرعون و بزرگان و اركان دولت او و بنا بر اين ضمير راجع بفرعون است و جمع آن بنا بر عادتست در ضمير عظما و گويند مراد كسانىاند كه مادران ايشان از بنى اسرائيل بودند و پدران ايشان از قبط و نزد بعضى مراد قوم فرعون است كه از ايشان هيچ كس ايمان نياورد مگر جمعى