از محرز بن ابى هريره و عاصم بن حميد از ابى جعفر عليه السّلام و از ابو عبد اللَّه الحافظ باسناد خود از زيد بن بقيع بعد از آن حقتعالى اعلام مشركين مينمايد به برائة از ايشان تا زبان عذر ايشان بسته شود و ميفرمايد كه * ( وَأَذانٌ ) * فعالست بمعنى افعال چون امان و عطاء و رفع اين بر طريق رفع برائة است يعنى اين اعلامى و آگاه ساختنى است و اصل * ( مِنَ اللَّه وَرَسُولِه ) * از خدا و رسول وى و يا اعلامى كه از جانب ايشانست * ( إِلَى النَّاسِ ) * بسوى مردمانست از كافر و مؤمن * ( يَوْمَ الْحَجِّ الأَكْبَرِ ) * روز حج بزرگ كه عيد نحر است كه تمام حج و معظم افعال حج چون طواف و نحر و حلق و رمى در اوست و يا به جهت آنكه اعلام در اين روز بوده و يا اكبر باعتبار آنست كه اعياد اهل كتاب موافق افتاده بود بآنروز و يا در آن روز عزت مسلمانان و خوارى كافران ظاهر شد و مرويست كه در حجة الوداع رسول ( ص ) در روز نحر نزد جمرات ايستاده و فرموده هذا يوم الحج الاكبر و گويند كه مراد به حج و اكبر هر چيزيست كه در اين روز واقع مىشود از اعمال و مناسك چه آن اكبر از باقى اعمال است و يا به جهت آنكه در آن روز مسلمانان و مشركان مجتمع شده بودند و بعد از آن سال هيچ مشركى در آن حج نكرد و بروايت عكرمه از ابن عباس مراد روز عرفه است لقوله ( ع ) الحج عرفه چه در اينموضع كثرة مردمان ظاهر مىشود و به روايت ابو الصهب از امير المؤمنين عليه السّلام نيز مراد عرفه است و اين مذهب ابو حنيفه است و بروايت ديگر از امير المؤمنين و باقر و صادق عليهما السلام روز عيد است و اين اشهر است و يحيى بن الجزار روايت كرده كه من على عليه السّلام را روز عيد ديدم بر اشترى سفيد نشسته بمصلى ميرفت مردى بيامد و لجام شترش بگرفت و گفت روز حج اكبر كدام است فرمود اينروز كه تو در اويى مجاهد گفته كه حج اكبر حج قارنست و حج اصغر حج مفرده و اينكه عرب عرفه را حج اصغر ميگويند شاهد است بر آنكه مراد به حج اكبر روز نحر است و بر هر تقدير مضمون اعلام * ( أَنَّ اللَّه ) * آنست كه خداى * ( بَرِيءٌ مِنَ الْمُشْرِكِينَ ) * بيزار است از مشركان و عهود ايشان * ( وَرَسُولِه ) * و پيغمبر او نيز بيزار است از عهود ايشان اين عطف است از ضمير مستكن در برىء و يا بر محل آن و اسم آن و اينموجب تكرار نيست زيرا كه برائة من اللَّه اخبار است بثبوت برائة و اين اخبار بوجوب اعلام به اين و يا اول براى نقض عهد است و برائة دوم براى قطع موالات و احسان و لهذا آن را معلق ساخت بناس و مخصوص نگردانيد بمعاهدين * ( فَإِنْ تُبْتُمْ ) * پس اگر باز گرديد از كفر و غدر * ( فَهُوَ ) * پس آن بازگشت * ( خَيْرٌ لَكُمْ ) * بهتر باشد شما را از اقامة بر آن * ( وَإِنْ تَوَلَّيْتُمْ ) * و اگر برگرديد از توبه و ترك كفر نكنيد * ( فَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ ) * پس بدانيد كه