ايشان يعنى معاصى را در نظر ايشان مىآرايند * ( ثُمَّ لا يُقْصِرُونَ ) * پس باز نمىايستند از اضلال ايشان و دست تصرف در اغواى ايشان باز نميدارند و ميتواند بود كه ضمير راجع باخوان باشد يعنى كافران نمىپرهيزند از غى و خود را باز نميدارند از آن و ميتواند بود كه مراد باخوان شياطين باشند و ضمير راجع بجاهلان * ( وَإِذا لَمْ تَأْتِهِمْ ) * و چون نيارى تو بكافران * ( بِآيَةٍ ) * آيتى از قرآن يا از آنچه اقتراح ميكنند مقارن طلب ايشان * ( قالُوا ) * گويند * ( لَوْ لا اجْتَبَيْتَها ) * چرا فراهم نبافتى آن آيه را از نزد خود هم چو ساير آن چه قرائت ميكنى و يا بر نگزيدى از قبل نفس خود در كشاف آورده كه معناه اجتمعتها افتقالا من عند نفسك و افتقال بمعنى افترا است يعنى چرا فراهم نمىآرى بر وجه افترا كقوله تعالى يقولون إِنْ هَذا إِلَّا إِفْكٌ افْتَراه و در تبيان آورده كه اهل مكه بر سبيل تعنت آيتهاى قرآنى مىطلبيدند و تعنت طلب زلتست يعنى ميخواستند تا او عاجز شود از آوردن مثل آن و چون در نزول آن تأخيرى واقع شدى از روى استهزا گفتندى كه چرا خود انشاء و احداث نكردى چنان كه ديگر آيتها اين آيه نازل شد كه چون آيتى از قرآن كه مقترح ايشان است نيارى بايشان گويند چرا خود بر هم نبافتى * ( قُلْ ) * بگو * ( إِنَّما أَتَّبِعُ ) * جز اين نيست كه پيروى ميكنم * ( ما يُوحى إِلَيَّ ) * آن چيزى را كه وحى كرده مىشود به من * ( مِنْ رَبِّي ) * از نزد پروردگار من و من بر بافنده و سازندهء آن نيستم * ( هذا ) * اين قرآن * ( بَصائِرُ ) * دليلهاى روشن و حجتهاى باهر است كه بدان حق ديده و صواب دريافته مىشود * ( مِنْ رَبِّكُمْ ) * فرود آمده از نزد پروردگار شما * ( وَهُدىً ) * و راه نماينده است * ( وَرَحْمَةٌ ) * و سبب رحمت و نعمت * ( لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ ) * براى گروهى كه ميگروند به خدا و رسول او چه ايشانند كه به آن منتفع مىشوند نه غير ايشان و در آيه دلالت است بر آنكه افعال پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله و اقوال او تابع وحى است و جايز نيست كه عمل بقياس و راى خود كند بعد از آن امر ميفرمايد باستماع قرآن بقوله * ( وَإِذا قُرِئَ الْقُرْآنُ ) * و چون خوانده شود قرآن در نماز * ( فَاسْتَمِعُوا لَه ) * پس بشنويد آن را در اسباب نزول آمده كه جوانى انصارى در عقب رسول صلَّى اللَّه عليه و آله نماز ميگذارد و هر چه آن حضرت قرائت ميفرمود او نيز ميخواند آيه آمد كه چون امام در نماز قرائت كند شما استماع كنيد و آن را مخوانيد * ( وَأَنْصِتُوا ) * و خاموش باشيد و با امام تلاوت مكنيد * ( لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ ) * شايد كه شما رحمة كرده شويد يعنى تا به آن متعظ شده بميامن آن مستوجب