است ( ص ) و امت مرحومه و اين از ابى جعفر عليه السّلام مرويست و آيه دليلست بر آنكه يهود را هرگز دولت و عزت نباشد و هميشه ذليل و خوار باشند تا روز قيامت * ( إِنَّ رَبَّكَ ) * بدرستى كه پروردگار تو * ( لَسَرِيعُ الْعِقابِ ) * زود عقوبت است مر كافران را كه هم در دنيا عقوبت بايشان رساند * ( وَإِنَّه ) * و بدرستى كه او * ( لَغَفُورٌ ) * آمرزگار است هر كه را كه توبه كند و طلب مغفرت نمايد * ( رَحِيمٌ ) * مهربانست كه بعد از توبه بگناه نگيرد * ( وَقَطَّعْناهُمْ ) * و پراكنده و متفرق گردانيديم بنى اسرائيل را * ( فِي الأَرْضِ أُمَماً ) * در زمين جماعتها بر وجهى كه در هيچ ولايتى نيست كه در آن يهودى نباشد اين مفعول ثانى است يا حال و قوله * ( مِنْهُمُ الصَّالِحُونَ ) * صفت است يا بدل يعنى بعضى از ايشان شايستگان بودند كه بدين موسى متدين شده تغييرى به حال ايشان راه نيافت و بعيسى گرويدند و يا مراد آنهااند كه به حضرت پيغمبر ( ص ) ايمان آوردند و يا آنهااند كه در شب معراج به آن حضرت گرويدند * ( وَمِنْهُمْ ) * و بعضى ديگر از ايشان * ( دُونَ ذلِكَ ) * مردمانى بودند منحط از صلاح يعنى كفره و فسقه بودند * ( وَبَلَوْناهُمْ ) * و آزموديم ايشان را يعنى بايشان معامله از مايندگان كرديم * ( بِالْحَسَناتِ ) * بنيكوئيها چون طيب عيش و غنا و صحت * ( وَالسَّيِّئاتِ ) * و بديها چون شدت و فقر و مصايب نفس و مال * ( لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ ) * شايد كه ايشان باز گردند به خدا و از معصيت بطاعت گرد آيند ايشان بر معصيت مصر شده در نعمت بطر آغاز كردند و ترك شكر گذارى كردند و گفتند إِنَّ اللَّه فَقِيرٌ وَنَحْنُ أَغْنِياءُ و در محنت ترك صبر كرده آغاز ناسزا كردند و گفتند يد اللَّه مغلولة پس از محك امتحان و اختيار تمام عيار بيرون نيامدند * ( فَخَلَفَ مِنْ بَعْدِهِمْ ) * پس از پس اوايل يهود در آمدند * ( فَخَلَفَ ) * پسآمدگان در انوار گفته كه خلف مصدر است كه منعوت شده و لهذا اطلاق آن بر واحد و جمع واقع مىشود و گويند كه آن جمع است و آن در شر شايع است هم چنان كه خلف بفتح در خير و قوله * ( وَرِثُوا الْكِتابَ ) * حالست از ضمير ورثوا يعنى در حالتى كه ايشان ميراث گرفتند تورية را يعنى نياموختند علم آن را از پدران * ( يَأْخُذُونَ ) * فرا ميگيرند * ( عَرَضَ هذَا الأَدْنى ) * خواسته و متاع اين چيزى فروتر و زبونتر كه دنيا است مراد احبار زمان حضرت رسالت است ( ص ) يعنى رشوه ميگيرند در حكم و تحريف تورية * ( وَيَقُولُونَ ) * و ميگويند * ( سَيُغْفَرُ لَنا ) * زود باشد كه بيامرزند ما را و اين به جهت آن مىگفتند كه اعتقاد ايشان آن بود كه گناه روز ايشان بشب و جرم شب ايشان بروز آمرزيده