كه راسخ الايمان بودند عبادت عجل نكردند * ( تُضِلُّ بِها ) * تخليه ميكنى و فرو ميگذارى بر اين فتنه و ابتلا * ( مَنْ تَشاءُ ) * هر كه را ميخواهى تا بسبب عناد و انكار و تزلزل و اضطراب در ايمان صبر نكنند بر آن و ثواب صابران را در نيابند و اينجا در وادى خذلان و آنجا در باديهء حرمان بمانند * ( وَتَهْدِي ) * و راه نمايى بدان * ( مَنْ تَشاءُ ) * هر كه را ميخواهى از طالبان راه مستقيم بوسيله الطاف توفيق و تثبيت بر ايمان و صبر بر امتحان پس چگونه چون كه سبب ضلالت و هدايت او سبحانه است از اينجهت آن را اضافه به او نمود كقوله فَزادَتْهُمْ رِجْساً إِلَى رِجْسِهِمْ و از ابن عباس مرويست كه معنى آنست كه ( تهلك بها من تشاء و تنجى بها من تشاء ) هلاك ميكنى هر كه را ميخواهى و نجات ميدهى هر كه را مىخواهى * ( أَنْتَ وَلِيُّنا ) * تويى يار ما و متولى كار ما * ( فَاغْفِرْ لَنا ) * پس بيامرز براى ما آنچه از امت من صادر شده از خطيئات و معاصى و آنچه از من بظهور رسيد از ترك ندب * ( وَارْحَمْنا ) * و ببخش بر ما از خوان احسان بى غايت كرم و بى نهايت خود * ( وَأَنْتَ خَيْرُ الْغافِرِينَ ) * و تو بهترين آمرزندگانى و تجاوزكنندگان از جرايم بندگان * ( وَاكْتُبْ لَنا ) * و بنويس براى ما يعنى ثبت نما و واجب گردان براى ما يا عطا ده ما را * ( فِي هذِه الدُّنْيا ) * در اين سرا * ( حَسَنَةً ) * نيكويى كه آن حسن معيشة است و صحة بدن و انواع راحت يا مسرت يا قبول توبه يا توفيق طاعت و سرانجامى نيكو و يا ثناى جميل * ( وَفِي الآخِرَةِ ) * و در آن سراى هم نيكويى ده ماه را كه جنت نعيم است و مغفرة و مرافقت ابرار مثل اينست قوله رَبَّنا آتِنا فِي الدُّنْيا حَسَنَةً وَفِي الآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنا عَذابَ النَّارِ وَتَوَفَّنا مَعَ الأَبْرارِ * ( إِنَّا هُدْنا إِلَيْكَ ) * بدرستى كه ما بازگشتيم بسوى تو اين ماخوذ است از هاد يهود اذا رجع و احتمال دارد كه مبنى براى مفعول باشد ماخوذ از هاده اذا اماله يعنى ميل داده شديم بسوى تو بوسيله الطاف و توفيق چون موسى اين دعا فرمود * ( قالَ ) * فرمود خداى كه * ( عَذابِي ) * عذاب و شكنجه من * ( أُصِيبُ بِه ) * ميرسانم آن را * ( مَنْ أَشاءُ ) * هر كه را ميخواهم يعنى كفار و عصاة تعليق اصابه عذاب بمشيت بجهة جواز مغفرت است بعصاة اهل ايمان * ( وَرَحْمَتِي وَسِعَتْ ) * و رحمت من وارسيده است * ( كُلَّ شَيْءٍ ) * بهر چيزى يعنى شاملست در دنيا بر مؤمن و كافر و برو فاجر مكلف و غير مكلف را كه آفريدن و روزى