اينست كه متعدى شده و يا آنكه معنى اينست كه آيا شتاب كرديد بر چهل روز كه پروردگار شما مرا به آن وعده داده بود و صبر نكرديد كه آن مدت موعود منقضى شود و تقدير موت من كرديد و تغيير داديد دين خود را بعد از من هم چنان كه امم سابقه بعد از انبياى خود تغيير دين خود را دادند و مرويست كه چون سى روز از موعد بگذشت و موسى نيامد سامرى گفت كه موسى فوت شد از براى خود خدايى نصب كنيد تا پرستش او كنيد ايشان اطاعت او نمودند فرصت يافته گوساله را راست كرد و ايشان را به آن ترغيب كرد ايشان بسجدهء او مشغول شدند و گويند كه معنى آنست كه شما مستعجل شديد بر وقوع ثواب حق سبحانه بر شما چه ثواب او در دنيا بشما نرسيد بعبادت غير او ميل كرديد و اين قول جبائى است * ( وَأَلْقَى الأَلْواحَ ) * و بيفكند موسى الواح تورية را از فرط غضب به جهت حميت دين در خبر است كه بعد از القاء شش سبع آنچه مكتوب بود به آسمان بالا بردند و آن تفاصيل اشياء بود و يك سبع كه باقى ماند اوامر و نواهى بود و احكام و مواعظ * ( وَأَخَذَ بِرَأْسِ أَخِيه ) * و بگرفت سر برادر خود را يعنى سر هارون را * ( يَجُرُّه إِلَيْه ) * و ميكشيد آن را بسوى خود در مجمع آورده كه مفسران را در معنى اين چند وجه است يكى آنكه موسى اخذ رأس و لحيهء هارون كرد به جهت استعظام فعل ايشان و تفكر در امر ايشان هم چنان كه انسان نزد غضب و شدت فكر راس و لحيهء خود را بدست ميگيرد پس موسى هارون را جارى مجراى خود گردانيده و آنچه انسان با نفس خود مىكند در حين غضب با نفس برادر خود بجا آورد و اين قول جبائى است اين از اموريست كه مختلف الاحكام است پس آنچه در موضع اكرام است استخفاف است در غير آن موضوع و آنچه در موضع استخفاف است اكرام است در موضع ديگر دويم آنكه صدور اين امر از موسى عليه السّلام به جهت آن بود كه تا ظاهر شود بر عبدهء عجل آنچه او را طارى شده بود از فرط غضب بر ايشان به جهت عظم حال ارتداد ايشان نزد او تا منزجر شوند از آن در مستقبل زمان و اين قول شيخ مفيد است رضى اللَّه عنه سيم آنكه او را نزد خود كشيد تا با او تناجى كند و استبرا نمايد او را از ارتداد قوم و چون برائة نفس او بر موسى ظاهر شد دعا كرد كه رَبِّ اغْفِرْ لِي وَلأَخِي چهارم آنكه چون موسى علق و جزع هارون را بديد در مادهء قوم خود اخذ راس او كرد به جهت توجع بر حال او و تسكين خلق و غضب او پس وى را بر گرفت و هارون به جهت كرامت آنكه قوم او اين صورت را حمل بر استخفاف كنند فرمود كه ا بْنَ أُمَّ لا تَأْخُذْ بِلِحْيَتِي وَلا بِرَأْسِي و قوله * ( إِنَّ الْقَوْمَ اسْتَضْعَفُونِي ) * و قوله نِّي خَشِيتُ الخ كلاميست مستأنف و غير متصل بما قبل و در تفسير جرجانى مذكور است كه معنى آيه بر اين وجه است كه موسى سر برادر خود را بجانب خود كشيد از فرط شوق به او چه مدت چهل روز او