تو را و به جهت اين از آن اعراض ميكنند و حكم ترا كه موافق آنست انقياد نمىنمايند گويند اين اخبار است از جانب حق سبحانه كه اينجماعت يهود ايمان نيارند و به حكم او نگروند و به همين صفت از دار القرار دنيا رخت بدار البوار عقبى كشند و چون حقتعالى تبيين تولى يهود نمود از احكام تورية در عقب آن بيان وصف تورية مىفرمايد كه * ( إِنَّا أَنْزَلْنَا التَّوْراةَ ) * بدرستى كه ما فرو فرستاديم تورية را * ( فِيها هُدىً ) * در حالتى كه در او راه نمودن بود به حق * ( وَنُورٌ ) * و روشنى كه ظلمات شبهات ترا دفع كند و احكام مبهمه را منكشف سازد و يا در اوست حكم آنچه استفتا ميكنند از تو و بيان آنكه امر تو حق است * ( يَحْكُمُ بِهَا النَّبِيُّونَ ) * حكم ميكرده‌اند بر آن پيغمبران بنى اسرائيل كه قريب بهزار بودند و حقتعالى ايشان را بعد از موسى مبعوث ساخته بود براى آنكه اقامة تورية كنند و اجراى حقوق و احكام آن نمايند و حلال آن را حلال و حرام آن را حرام دانند و مردمان را به آن امر كنند و ترويج آن نمايند و حكم پيغمبر ما در اينداخل است و مراد به حكم رجم محصنين است و ايندلالت نميكند بر آنكه آن حضرت متعبد بشرع موسى بوده باشد غايت ما فى الباب آنست كه اينحكم كه بطريق وحى به او نازل شده موافق حكم تورية است و به اين تنبيه كرده است يهود را بر صحت نبوت او از حيثيت آنكه اخبار نموده از آنچه در تورية است كه از غامض علمى است كه مشتبه و ملتبس بود بر بسيارى از ايشان و همهء ايشان مىدانستند كه آن حضرت تورية ايشان را نخوانده و در اينحكم رجوع بعلماى ايشان نكرده پس از دلايل صدق آن حضرت باشد و قوله * ( الَّذِينَ أَسْلَمُوا ) * صفت تبيين است براى مدح ايشان و تنويه بشأن مسلمانان و تعريض يهود به آنكه ايشان دورند از دين انبيا و اقتفا بهدايت ايشان يعنى پيغمبران آنانند كه انقياد كرده‌اند حكم خداى را و اذعان نموده و به آن اعتراف كرده و قوله * ( لِلَّذِينَ هادُوا ) * متعلق است بانزلنا يعنى فرو فرستاديم تورية را براى آنان كه متدينند بدين يهود و يا متعلق است به يحكم يعنى حكم مىكردند انبيا بتورات براى آنان كه يهود بودند و اين دليل است بر آنكه مراد بنبيين انبياى يهودند * ( وَالرَّبَّانِيُّونَ ) * و نيز حكم ميكردند علماى ربانى از بنى اسرائيل * ( وَالأَحْبارُ ) * و زاهدان ايشان يعنى علما و زهاد ايشان كه سالك بودند در مسلك انبياى ايشان كه حكم ميكردند بتورات براى ايشان * ( بِمَا اسْتُحْفِظُوا مِنْ كِتابِ اللَّه ) * بسبب آنچه مأمور شده بودند بحفظ آن از كتاب خداى يعنى آنان كه محافظت كرده باشند تورية را از تضييع و تحريف عايد موصول محذوفست و من براى تبيين است * ( وَكانُوا عَلَيْه ) * و بودند بر كتاب تورية * ( شُهَداءَ ) * گواهان كه بيان كنند احكام خفيه تورية