جلد سوم از تفسير منهج الصادقين فى الزام المخالفين بسم اللَّه الرحمن الرحيم * ( وَمَنْ لَمْ يَسْتَطِعْ مِنْكُمْ ) * و هر كه استطاعت ندارد از شما * ( طَوْلًا ) * از روى غنا و اعتلا طول در اصل بمعنى فضل و زياده است و استعمال آن در غنا به جهت آنست كه غنى قادر است بر فاضل قوت خود و نصب آن بر مفعوليت است و قوله * ( أَنْ يَنْكِحَ الْمُحْصَناتِ الْمُؤْمِناتِ ) * منصوب المحل است بر آنكه مفعول به طول است و تقدير اينكه ( من لم يستطع منكم ان يعتلى نكاح المحصنات ) يعنى كسى كه نتواند كه دست يابد بنكاح زنان عفيفه آزاد كه گرونده باشد و يا صفت فعل محذوف است اى ( من لم يستطع غنى يبلغ به نكاح المحصنات ) يعنى هر كه مستطيع نباشد و توانايى نداشته باشد كه برسد بوسيلهء آن بنكاح محصنات مؤمنات * ( فَمِنْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ ) * پس بخواهيد از آنچه مالك شده است دستهاى شما * ( مِنْ فَتَياتِكُمُ الْمُؤْمِناتِ ) * از كنيزان شما كه گروندگانند مراد نكاح امهء غير است زيرا كه با جماع تزوج بامهء خود جايز نيست و در كنز آورده من در آيه شرطيه است و يستطع مجزوم بلم لفظا و به من محلا و معكوس نيست به جهت قرب لم و قرب اولى است بلفظ از بعيد و من در منكم از براى تبعيض است و تركيب طول بهر وجه كه