الملا فتح الله الكاشاني

138

تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )

ابن موسى الرضا عليه السّلام در تفسير اين آيه فرموده كه اذا سمعت الرجل يجحد بالحق و يكذب به و يقع فى اهله فقم من عنده و لا تقاعده يعنى هر گاه بشنوى كه مردى جاحد حق است و تكذيب آن مىكند و اهل حق را مذمت مىكند پس از نزد او برخيز و با او منشين و از ابن عباس مرويست كه حق تعالى در اين آيه امر فرموده باتفاق و نهى كرده از اختلاف دو فرقه و مراد خصومت است طبرى و بلخى و جمعى از مفسرين بر اينند و جبائى گفته كه اگر شخصى قريب بخائضين نشسته باشد بحيثيتى كه آواز آنها بشنود و قادر بر انكار ايشان نباشد آن جلوس او محظور خواهد بود بلكه محظور مجالست است با ايشان بدون اظهار كراهت آنچه شنود و بيند و نيز گفته‌اند كه در آيه دلالت است بر بطلان قول نفاة اعراض و قول كسانى كه ميگويند غير از اجسام وجود خارجى ندارند بعد از آن در وصف منافقان و كافران ميفرمايد كه * ( الَّذِينَ ) * يعنى اهل كفر و نفاق آنهااند كه * ( يَتَرَبَّصُونَ ) * انتظار مىبرند * ( بِكُمْ ) * بشما و بنا بر اين كه الذين صفت كفار و منافقين باشد مجرور المحل خواهد بود و محتمل است كه بدل الذين يتخذون باشد يا مرفوع يا منصوب بر ذم باشد و يا مبتدا باشد و خبر آن قوله * ( فَإِنْ كانَ لَكُمْ ) * يعنى پس آنها كه منتظر وقوع نكبةاند بشما پس اگر واقع شود مر شما را * ( فَتْحٌ مِنَ اللَّه ) * فتحى و نصرتى از نزديك خدا * ( قالُوا ) * گفتند منافقان ايشان مر شما را * ( أَ لَمْ نَكُنْ مَعَكُمْ ) * آيا نبوديم با شما و مدد كارى نكرديم شما را پس سهم غنيمت ما را بدهيد * ( وَإِنْ كانَ ) * و اگر بود * ( لِلْكافِرِينَ نَصِيبٌ ) * مر كافران را بهرهء از حرب يعنى غلبه كردن بر مؤمنان * ( قالُوا ) * گفتند مر كافران را * ( أَ لَمْ نَسْتَحْوِذْ عَلَيْكُمْ ) * آيا ما غالب و مستولى نبوديم بر شما و نميتوانستيم كه شما را بكشيم استفهام براى تقرير است يعنى قدرت بر قتل شما داشتيم اما دست باز كشيديم و شما را باقى گذاشتيم * ( وَنَمْنَعْكُمْ ) * و باز داشتيم شما را يعنى ممنوع ساختيم * ( مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ) * از مؤمنان به آنكه سستى كرديم در مددكارى ايشان و سخنان گفتيم كه شكسته دل شدند تا شما غالب شديد پس ما را در غنايم خود شريك سازيد بدان كه استحواذ بمعنى استيلا است و قياس در آن ( استحاذ يستحيذ استحاذة ) است و عدم اعلال آن بر طريق شذوذ است به جهت تنبيه بر اصل و تسميه و ظفر مسلمانان بفتح و ظفر كافران بنصيب به جهت خست حظ كفار است چه آن مقصود است بر امور دنيوى سريع الزوال * ( فَاللَّه يَحْكُمُ بَيْنَكُمْ ) * پس خدا