ايشان را بجهل جهة مخاطره ايشان بنفس خود در معصيت حقتعالى دوم آنكه معنى بر اينوجه است كه ايشان نميدانند كنه آنچه در معصيت است از عقوبت در نشاءه آخرت هم چنان كه پيغمبر ( ص ) آن را بعلم اليقين ميداند و اين قول فرا است سيم آنكه نميدانند كه آنچه مىكنند از ذنوب و معاصيست پس اينكه اقدام به آن ميكنند يا بجهة تاويليست كه خطا كردند در آن و يا بجهة تفريط است در استدلال بر قبح آن و رمانى تضعيف اينقول كرده به آنكه خلاف اجماع مفسرانست و ديگر آنكه موجب آن مىشود كه هر گناهى كه بر سبيل علم و عمد از كسى صادر شود توبه نداشته باشد و زجاج گفته كه ذكر بجهالت بجهة آنست كه اختيار لذت فانيه بر لذت باقيه محض جهلست پس كسى كه به جهت لذت فانيه مرتكب معصيت شود جاهل باشد حاصل كه حق تعالى قبول توبه نميكند مگر كه از روى جهالت مرتكب عمل قبيح شوند * ( ثُمَّ يَتُوبُونَ ) * بس توبه كنند و باز گشت نمايند بخداى تعالى * ( مِنْ قَرِيبٍ ) * از زمان نزديك يعنى پيش از حضور موت چه امد حياة دنيا قريبست نسبت بحياة اخرويت كه ( قل حياة الدنيا قليل ) پس توبه مقبول باشد قبل از نزول موت لقوله تعالى * ( حَتَّى إِذا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ ) * و اينقول اكثر مفسرانست و من براى تبعيض است يعنى توبه كنند در هر جزوى از زمانى كه قبل از موت باشد و حسن و ابن عمر تفسير قريب كرده‌اند بمالم يعاين الموت يعنى قبل از زمانى كه موت را بمعاينه ببينند و سدى گفته كه مراد بقريب قبل از مرضست يعنى در ايام صحت توبه كنند پيش از آنكه به مرض مبتلا شوند يا پيش از آنكه دوستى آن گناه در دل او متمكن گردد و قول صحيح آنست كه زمان قريب پيش از مرگ است و اگر به مقدار فوق ناقة باشد و از امير المؤمنين ع پرسيدند كه اگر تايب چند بار به معصيت عود كند و باز توبه كند او مقبول باشد فرمود كه يغفر اللَّه له حق تعالى او را بيامرزد گفتند الى متى تا كى حقتعالى توبهء او قبول كند فرمود تا آنكه شيطان از او كناره كند و ديگر او را بر عود معصيت ندارد و در كتاب من لا يحضره الفقيه مذكور است كه قال رسول اللَّه ( ص ) فى اخر خطبة خطبها من تاب قبل موته بسنة تاب اللَّه عليه ثم قال و ان السنة لكثيرة من تاب قبل موته به شهر تاب اللَّه عليه ثم قال و ان الشهر لكثير من تاب قبل موته بيوم تاب اللَّه عليه ثم قال و ان يوما لكثير من تاب قبل موته بساعة تاب اللَّه عليه ثم قال و ان الساعة لكثيرة من تاب و قد بلغت نفسه هذه و اهوى بيده ( ص ) الى حقه تاب اللَّه عليه يعنى حضرت رسالت ( ص ) در خطبهء آخرين فرمود كه هر كه توبه كند پيش از موت بيكسال حقتعالى توبهء او را قبول كند و بعد از آن گفت سال بسيار است هر كه توبه كند بيكماه حق تعالى توبهء او را قبول كند باز گفت ماه نيز بسيار است هر كه توبه كند پيش از مرگ بيكروز حق تعالى توبهء او را قبول كند و بعد از آن گفت روز نيز بسيار است هر كه بساعتى پيش از مرگ توبه كند حق سبحانه و تعالى قبول توبه او كند بعد از آن گفت ساعت نيست بسيار است هر كه توبه كند در حالتى كه نفس او رسيده باشد به حلق او حق سبحانه تعالى قبول توبهء او كند و