الملا فتح الله الكاشاني
417
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )
سوگند خوردن به او چه هر يك در وقت طلب حاجت به يكديگر مىگوئيد كه ( اسئلك باللَّه ان تفعل كذا و انشدك باللَّه ) يعنى به حق خداى كه چنين و چنان كنى مراد آنست كه هم چنان كه به اقوال تعظيم او مىكند بافعال كه آن اطاعتست نيز تعظيم او نمائيد و اصل تسائلون تتسائلون است كه به جهت تخفيف حذف احدى التاءين شده است * ( وَالأَرْحامَ ) * عطفست بر محل جار و مجرور كه نصبست بر مفعوليت كقولك مررت بزيد و عمروا يعنى از يكديگر سؤال ميكنيد و سوگند ميدهيد يكديگر را بخداى و بخويشان خود و مىگوئيد ( نشدتك اللَّه و الارحام ان تفعل كذا و كذا و انشدتك اللَّه و الارحام ) مراد آنست كه بترسيد از آن خدايى كه در انجاح مرام از يكديگر بر سبيل تعاطف و تراحم بنام او و ارحام سوگند مىخوريد و اين از عادات عرب بوده كه در وقت طلب از يكديگر متمسك مىشدهاند بنام خدا و ذكر خويشان تا بوسيلهء آن سلسلهء عطوفت يكديگر را در حركت آورده موجب انجاح مقاصد ايشان گردد و از حسن بصرى مروى است كه اذا سالك احد باللَّه فاعطه و اذا سألك بالرحم فاعطه يعنى هر كه از تو بوسيلهء ذكر خدا چيزى طلبد او را بده و هر كه از تو بذكر رحم طلب امرى كند او را عطا كن و نزد ابن عباس و قتاده و مجاهد و ضحاك و ربيع * ( وَالأَرْحامَ ) * عطفست بر اللَّه يعنى بترسيد از معصيت خدا و بپرهيزيد از بريدن از خويشان بلكه اطاعت خدا كنيد و صلهء رحم مرعى داريد و اين مروى است از ابى جعفر ( ع ) و اينكه ارحام را مقارن اسم خود گردانيده تنبيه است بر مزيت مكرمت ارحام نزد او و لزوم مراقبت اقربا و وجوب صلهء ارحام و تودد و تراحم با ايشان از قبيل أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاه وَبِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً و از حضرت رسالت ( ص ) مروى است كه الرحم متمسك بالعرض تقول من وصلنى وصله اللَّه و من قطعنى قطعه اللَّه يعنى خويشى متمسك شده است بعرش و ميگويد كه هر كه به من پيوسته به حق تعالى پيوسته و رحمت او سبحانه به او پيوسته باد و هر كه از من بريده رحمت الهى از او بريده باد و در احاديث قدسيه آمده كه انا الرحمن خلقت الرحم و شفقت لها اسما من اسمى فمن وصلها وصلته الى و من قطعها قطعته الى من رحمانم رحم را آفريدم و اسم او را از اسم خود اشتقاق كردم پس هر كه بپيوندد به آن من به او پيوندم و هر كه از او ببرد من از او ببرم ( و اصبغ بن نباته ) از امير المؤمنين صلوات اللَّه عليه روايت كرده كه هر كه غضب كند بر رحم خود آتش او را مس كند و بعد از آن فرمود كه انها متعلقة بالعرش ينادى اللهم صل من وصلنى و اقطع من قطعنى يعنى بدرستى كه رحم چنگ در زده است بعرش خدا و ندا مىكند كه بار خدايا بپيوند با هر كه با من پيوست و بر هر كه از من بريده و عيينه از حضرت رسالة صلَّى اللَّه عليه و آله روايت كرده كه تخيروا لنطفكم بر گزينيد از براى نطفهاى خود يعنى نطفهء خود را در موضع حلال بنهيد نشنيدهايد كه حقتعالى فرمود * ( وَاتَّقُوا اللَّه الَّذِي تَسائَلُونَ بِه وَالأَرْحامَ ) * و اول صله رحم آنست كه موضع حلال از براى ولد اختيار كنيد و قطع رحم او و قطع رحم نسب او نكنيد