الملا فتح الله الكاشاني

345

تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )

مسلمانان در روز احد منهزم گشتند خالد بن وليد با لشگر بسيار از مشركان بر سر كوه برآمد و خواستند كه بر لشگر اسلام فرود آيند رسول ( ص ) دست برداشت و فرمود اللهم لا تعلن علينا بار خدايا تمكين مكن ايشان را كه بر ما غالب شوند اللهم لا قوت لنا الا بك بار خدايا هيچ قوتى نيست ما را الا به اعانت و توفيق تو اللهم ليس بعبدك بهذه البلدة الا هؤلاء النفر خداوندا درين شهر جز اين گروه نيستند كه ترا ميپرستند حق تعالى اين آيه فرستاد پس جمعى تيراندازان مسلمانان باز آمدند و ايشان را از آنجا بتير براندند رسول ( ص ) بموضع ايشان قرار گرفت فهذا معنى قوله * ( وَأَنْتُمُ الأَعْلَوْنَ ) * و گفته‌اند كه معنى آنست كه ( و لا تهنوا لما اتيكم من الهزيمة و لا تحزنوا لما فاتكم من الغنيمة و انتم الأعلون ان كنتم مؤمنين بقضاء اللَّه وحده ) راشد بن سعيد روايت كرده كه چون رسول ( ص ) از احد بمدينه باز آمد و صحابه بعضى كشته و برخى مجروح شده و زنان و كودكان ايشان نوح همى كردند رسول ( ص ) از اين صورت بسيار دلتنگ شد و گفت بار خدايا با رسول تو چنين كنند حق تعالى اين آيه فرستاد كه * ( إِنْ يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ ) * اگر برسد بشما جراحتى و زخمى درين غزا * ( فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ ) * بدرستى كه رسيده است گروه كفار را در روز بدر * ( قَرْحٌ مِثْلُه ) * زخمى و المى مثل قرح و جرح شما و ايشان با وجود زخم و جراحت بسيار جلادت نمودند و سست نشدند و بد دلى نكردند با وجود عدم رجاء ايشان برحمت خدا پس شما كه اميدوارى برحمت الهى داريد اولى و احقيد كه سپر تسليم در سر كشيد و آنچه بشما رسيده و مىرسد خورسند شويد و صبر نمائيد و نزد بعضى اين هر دو مس در روز احد بود چه مسلمانان قبل از آنكه مخالفت كنند بامر رسول بر ايشان غالب شده بودند و ايشان را بعضى كشته و بعضى مجروح ساخته بودند * ( وَتِلْكَ الأَيَّامُ ) * و اين روزها كه مدار زندگانى بر آنست * ( نُداوِلُها ) * مىگردانيم آن را * ( بَيْنَ النَّاسِ ) * ميان مردمان كه روزى بدولت و عشرت گذرد و روزى بنكبت و عسرت و وقتى جمعى مرفه الحال باشند و زمانى مشوش البال و وقتى ديگر بر خلاف اين شده قضيه منعكس گردد ( فيوما علينا و يومأ لنا و يوما نساء و يوما نسر ) و در انوار گفته كه مداوله معاورة است يقال ( داولت الشيء بينهم فتداولوه ) و ايام احتمال وصف و خبر دارد و نداولها احتمال خبر و حال مراد به آن اوقات نصر و غلبه است حاصل كه حق سبحانه مىفرمايد كه وقتى زمان دولت مر شما راست و زمان نكبت مر ايشان را چون روز بدر كه هفتاد كس ايشان را بكشتيد و هفتاد ديگر را اسير كرديد و غنيمت ايشان را گرفتيد و زمانى قضيه انعكاس پذيرفته چون روز احد كه ايشان هفتاد و دو كس از مهاجر و انصار كشتند انس بن مالك روايت كرده كه در روز احد امير المؤمنين ( ع ) نزد پيغمبر ( ص ) آمد و زياده