الملا فتح الله الكاشاني

335

تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )

و حسن بن ابى حسن ديلمى روايت كند از پيغمبر خدا صلَّى اللَّه عليه و آله كه ملائكه بر حلقه هاى ذكر ميگذرند و بر زبر سر ايشان مينشينند و بگريه ايشان ميگريند و بر دعاى ايشان آمين ميگويند پس چون به آسمان صعود مىكنند حق تعالى بايشان گويد كه اى فرشتگان من كجا بوديد و حال آنكه او سبحانه از ايشان اعلم باشد گويند اى پروردگار ما حاضر شده بوديم در مجلسى از مجالس ذكر تو ديديم جمعى را كه تسبيح و تمجيد و تقديس تو ميكنند و به جهت خوف از آتش دوزخ تو ميگريند حق تعالى بايشان گويد كه اى ملائكه من شما را گواه ميگيرم بر آنكه همهء ايشان را آمرزيدم و از آنچه ميترسند ايشان را ايمن گردانيدم گويند بار خدايا در ميان ايشان فلان بنده بود و ذكر نميكرد گويد او را نيز آمرزيدم به جهت مجالست او با ايشان زيرا كه جليس ذاكران هرگز شقى و مايوس نباشد از رحمت من و متأكد است استحباب ذكر هر گاه ذاكر در ميان اهل غفلت باشد چه ذكر موجب تنبيه ايشانست از غفلت و باعث نجات ايشان و لهذا صادق عليه السّلام فرمود كه ذاكر خدا در ميان غافلان مانند مقاتل است در ميان هاربان و نيز حضرت رسالت ص فرموده كه ذاكر خدا در ميان غافلان مانند مقاتل است در ميان فرار نمايندگان و مقاتل در ميان اهل فرار در بهشتست و نيز فرمود كه هر كه باخلاص ذكر خدا كند در بازار كه وقت غفلت مردمانست و شغل ايشان بامور دنيوى حق تعالى براى او هزار حسنه نويسد و او را بيامرزد و مرتبهء به او دهد در قيامت كه در خاطر هيچ بشرى نگذشته باشد و افضل اوقات ذكر وقت صباح و مساء است و بعد از نماز صبح و عصر چنان كه رسول ص فرموده كه حق تعالى فرموده كه اى فرزند آدم ياد من كن بعد از صبح ساعتى و بعد از عصر ساعتى تا همهء مهم تو را كفايت كنم و باقر عليه السّلام فرموده كه ابليس از وقت غيبوبت آفتاب و طلوع آن لشگر خود را در زمين پراكنده ميسازد بسيار گردانيد ذكر خداى را در اين وقت و به خدا پناه گيريد از شر ابليس و جنود او و تعويذ اولاد صغار خود كنيد درآيند و ساعت چه اين هر دو ساعت از ساعت غفلت است و صادق عليه السّلام در آيهء كريمهء وَظِلالُهُمْ بِالْغُدُوِّ وَالآصالِ فرموده كه مراد به آن دعا است قبل از طلوع شمس و قبل از غروب آن و اين ساعت اجابت دعا است و مستحبّ است اسرار ذكر زيرا كه اقربست باخلاص و ابعد از ريا و حضرت رسالت صلَّى اللَّه عليه و آله با ابو ذر گفت كه حق سبحانه را ذكر خامل كن گفت ذكر خامل كدام است فرمود كه ذكر خفى و أمير المؤمنين عليه السّلام فرموده كه هر كه در خفيه ذكر خدا كند پس بتحقيق و يقين كه بسيار ذكر خدا كرده و بعد از آن فرمود كه منافقان آشكارا ذكر خدا ميكردند و در خفيه ذكر خدا نميكردند حق سبحانه فرمود كه ايشان مرائيند و ذكر خدا نميكنند مگر اندكى و صادق عليه السّلام فرمود كه حق سبحانه فرمود كه هر كه آهسته ذكر من كند من باشكارا ياد او كنم و زراره از احدهما روايت كرده كه فرشته نمينويسد مگر آنكه شنيده باشد از بنده و حقتعالى فرموده كه اذْكُرْ رَبَّكَ فِي نَفْسِكَ تَضَرُّعاً وَخِيفَةً