الملا فتح الله الكاشاني
306
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )
و اب إله است و ابن إله و روح القدس إله و امتناع ايشان از آنكه گويند خدا سهاند و غير آن از متناقضات مذكوره در كتب و لهذا حقتعالى ميفرمايد كه اى اهل اسلام كه متابعان ملت ابراهيميد اعراض كنيد از قول يهود و نصارى و در جواب ايشان كه شما را بدين يهود و نصارى دعوت ميكنند * ( قُولُوا ) * بگوئيد كه * ( آمَنَّا بِاللَّه ) * گرويدهايم به خدا * ( وَما أُنْزِلَ إِلَيْنا ) * و به آنچه فرو فرستاده شده است بسوى ما ما يعنى قرآن تقديم ذكر ان بر صحف به جهت آنست كه آن اول است نسبت بما و سبب ايمان ما است به غير آن از كتب * ( وَما أُنْزِلَ ) * و به آنچه فرو فرستاده شده است * ( إِلى إِبْراهِيمَ ) * بسوى ابراهيم عليه السّلام كه آن بيست صحيفه بوده است * ( وَإِسْماعِيلَ وَإِسْحاقَ ) * و باسماعيل و اسحاق كه فرزندان اويند * ( وَيَعْقُوبَ ) * و يعقوب كه نبيره او است * ( وَالأَسْباطِ ) * و بفرزندان يعقوب اگر چه صحف بر ابراهيم عليه السّلام بر آن اولاد او ليكن چون ايشان مستند بودند بتفصيل آن و داخل در تحت احكام آن پس گوئيا آن بر ايشان نيز منزل شده هم چنان كه قرآن نيز بر ما منزل است و اسباط جمع سبط است بمعنى حافد و مراد به آن حفدهء يعقوبند يا ابناء آن و ذرارى ايشان چه ايشان حفدهء ابراهيم و اسحاقند هم چنان كه حسن و حسين عليه السّلام سبطين حفدهء رسول اللَّه * ( وَما أُوتِيَ مُوسى وَعِيسى ) * و به آنچه داده شده است موسى و عيسى عليه السّلام را يعنى تورية و انجيل افراد اين هر دو كتاب بذكر بحكمى كه ابلغ است به جهت آنست كه اين هر دو كتاب نسبت بموسى و عيسى مغاير ما سبق است كه صحف است زيرا كه فروع شرايع اينها مخالف فروع شرايع ايشانست و ديگر آنكه نزاع در اينها واقع است نه در غير ايشان از كتب ديگر * ( وَما أُوتِيَ النَّبِيُّونَ ) * و آنچه داده شدهاند پيغمبران ديگر از كتب و معجزات * ( مِنْ رَبِّهِمْ ) * از نزد پروردگار ايشان * ( لا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ ) * هيچ جدايى نمىافكنيم ميان يكى از ايشان بلكه به همه ايمان داريم نه مانند يهود كه ببعضى ايمان آوردهاند دون بعضى و چون احد در سياق نفى است عام واقع شده پس جايز است كه مضاف اليه بين واقع شود * ( وَنَحْنُ لَه مُسْلِمُونَ ) * و ما مر خداى را گردن نهاده گانيم و مذعن و مخلص توحيد اوئيم و بدانكه اكثر مفسران بر آنند كه همهء فرزندان يعقوب كه دوازده بودند انبيا بودند و آنچه مذهب ما مقتضى آنست خلاف اين است به جهت وقوع معصيت از ايشان در آنچه با يوسف كردند و نبى نزد ما معصومست از صغاير و كباير و ظاهر قرآن نيز دلالت بر نبوت همه ايشان نميكند وَما أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ دلالت نميكند بر آنكه ايشان انبيا بوده باشند زيرا كه جايز است كه انزال آن بر بعضى از ايشان بوده باشد كه پيغمبر بودهاند و محتمل است كه آن مثل ما انزل الينا باشد چه قرآن همين بر پيغمبر ما نازل شده ليكن چون مسلمان مأمورند به آنچه در او است اضافهء انزال بايشان شده و عياشى باسناد خود از