الملا فتح الله الكاشاني
235
تفسير كبير منهج الصادقين في الزام المخالفين ( فارسي )
آنكه ميگفتند عزير ابن اللَّه و ثانى به جهت نگرويدن بمحمد ( ص ) و يا اول بسبب تغيير تورية قبل از بعث و ثانى به جهت انكار نبوت محمد ص و ميشايد كه تكرير جهت تاكيد باشد در لزوم آن * ( وَلِلْكافِرِينَ ) * و مر كافرانراست كه منكر نبوت محمد صاند * ( عَذابٌ مُهِينٌ ) * عذابى خوار كننده يعنى عذابى كه موجب اذلال ايشان باشد بخلاف عذاب مؤمن عاصى چه آن بسبب تطهير ذنوبست * ( وَإِذا قِيلَ لَهُمْ ) * و چون گفتند مر يهود را كه * ( آمِنُوا بِما أَنْزَلَ اللَّه ) * ايمان آريد به آنچه فرو فرستاده است خدا آن را از انجيل و قرآن و ساير كتب منزله * ( قالُوا نُؤْمِنُ ) * گويند ميگرويم * ( بِما أُنْزِلَ عَلَيْنا ) * به آنچه فرو فرستاده شده است بر ما يعنى تورية * ( وَيَكْفُرُونَ بِما وَراءَه ) * در حالتى كه كافر ميشوند بدان چيزى كه غير كتاب ايشانست از قرآن اين حالست از ضمير قالوا و نزد ابن انبارى كلام مستانف است و وراء در اصل مصدر است و آن را ظرف گردانيدهاند و گاهى اضافه آن بفاعل ميكنند و از آن ما يتوارى به قصد ميكنند و آن خلفست و گاهى اضافهء آن بمفعول ميكنند و از آن ما يواريه ميخواهند كه آن قدام است و لهذا آن را از اضداد شمردهاند و اينجا مراد اولست يعنى نميگروند به آنچه در خلف ايشانست و عقب ايشان * ( وَهُوَ الْحَقُّ ) * و آن چيز يعنى قرآن درست و راست است و از نزد حقتعالى منزل گشته * ( مُصَدِّقاً ) * در حالتى كه تصديق نماينده است و موافق * ( لِما مَعَهُمْ ) * مر آن كتاب را كه با ايشان است اين حال مؤكده است و متضمن در مقال ايشان چه ايشان چون كه نگرويدهاند به آنچه موافق تورية است پس بتورات نيز نگرويدهاند و بعد از آن بر قول ايشان اعتراض مينمايد بقوله * ( قُلْ ) * بگو اى محمد ص در جواب ايشان كه ميگويند بتورات ايمان دارند * ( فَلِمَ تَقْتُلُونَ ) * پس چرا ميكشيد * ( أَنْبِياءَ اللَّه ) * پيغمبران خدا را * ( مِنْ قَبْلُ ) * پيش از اين زمان * ( إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ) * اگر بوديد از گرويدگان بتورات چه تورية مسوغ اين امر قبيح نيست پس اگر ايمان شما بتورات درست و راست بودى كشتن پيغمبران از شما صادر نشدى اسناد قتل بيهودان زمان پيغمبر جهت آنست كه از فعل آباى ايشان بود و ايشان راضى بودند به آن و عازم بر مثل آن * ( وَلَقَدْ جاءَكُمْ مُوسى ) * و بدرستى كه آمد بشما موسى * ( بِالْبَيِّناتِ ) * بنشانهاى روشن و معجزهاى هويدا يعنى آيات تسع كه مذكور است در آيهء وَلَقَدْ آتَيْنا مُوسى تِسْعَ آياتٍ بَيِّناتٍ * ( ثُمَّ اتَّخَذْتُمُ الْعِجْلَ ) * پس فرا گرفتيد گوساله را بخدايى