است يا مال حضرت امام زمان أرواحنا له الفداء است كه هر كس احياء كند مالك آن شود وبر فرضى كه حريم آن قريه باشد غرس أشجار نمودن واز نهر مشترك آنها را آبيارى نمودن بدون رضايت اهالى جايز است يا خير وبر فرضى كه جايز نباشد آيا باقي أهل قريه حق اجبار براي بريدن آن درختها دارند يا نه واگر غارس درختها راضى به بريدن درختها نشود وقطع نكند آيا ديگران حق دارند قطع كنند وأصل چوبهاى آن درختها را به صاحبان آنها تحويل دهند يا نه ؟ ج - هر مقدار از زمينهاى أطراف قريه كه براي علف احشام وخاكبردارى وساير احتياجات عرفا مورد حاجت اهالى قريه باشد حريم قريه است واحياء مقدارى از آن به قصد تملك موقوف به اذن همه صاحبان حريم است واگر زمين موات حريم قريه يا حريم ملك شخصي نباشد وكسى آن را احياء كند مالك مىشود ولكن تصرف در آبى كه ملك ديگران است بدون اذن مالكين آن جايز نيست وهم چنين اگر غرس أشجار در حريم مانع استفاده أهل قريه از زمين أشجار باشد مالك زمين آنها نمىشود وصاحبان حريم مىتوانند غارس را بر رفع مانع مجبور نمايند واگر غرس أشجار مانع استفاده منظوره نباشد غرس أشجار اشكال ندارد ولكن زمين را مالك نمىشود . س 12 - چند برادر ، مدت پنجاه سال قبل بعنوان مراتع وچراگاه دام ، در منطقه‌اى زندگى مىكردند ومدت بيست سال است كه بعضي از آن برادران اختيارا آن منطقه را رها كرده وداخل دهات سكونت كردند وبعض ديگر از همان برادران در همان منطقه مانده وبا زحمت زياد وحتى تحمل خسارت ، آن منطقه را رها نكردند وقسمتى را كه زمين موات بود زير كشت قرار داده‌اند وبرادرانى كه بيست سال قبل رفته بودند فعلا برگشته‌اند وادعاى حق مىكنند آيا حق دارند يا نه ؟ ج - در فرض سئوال ، به مجرد چراندن دام ، در أراضي موات ، كسى مالك آن نمىشود ولى اگر كسى أراضي موات را كه بدون مانع بوده وحريم ملك ديگران نبوده زير كشت برده وبه قصد تملك احياء نموده ، مالك مىشود وآنها كه قبلا در چراگاه شركت داشته‌اند حق ادعاى زمين احياء شده را ندارند . س 13 - اگر يك نفر كشاورز ، در أراضي موات ، چاه بزند وآب در بياورد وغير از آن