السيد الگلپايگاني

71

مجمع المسائل ( فارسي )

خود را نپرداخته وبه خارج از كشور رفته وبأنك مذكور اين زمين را توقيف نموده وسازمان عمران هم اين زمين را بين مردم تقسيم كرده ومردم هم ساختمان كرده‌اند وبأنك إيران وهلند نيز ملى اعلام شده واين زمين پس از اقدامات قانوني از طريق دادگسترى كه پرونده آن به تهران هم رفته از توقيف بأنك در آمده وسازمان عمران نيز اين زمين را موات اعلام كرده آيا اين زمين جزء زمينهاى موات است يا خير واز نظر شرعي اين زمينها كه مردم ساختمان كرده‌اند ودر آنها ساكن هستند چگونه مىباشد ؟ ج - در صورت مفروضه كه زمين قبلا داير بوده ودر اثر كار نكردن روى آن باير شده چنانچه صاحبش از آن اعراض كرده فعلا جزء مباحات است كه هر كس مجددا احياء كند مالك مىشود واگر اعراض نكرده ولى مدت زماني به سراغش نيامده احتياط اين است كه از صاحبش اذن گرفته شود وبه هر حال چنين زمينى باير است وموات نيست وزمين موات بالأصل زمينى است كه أصلا دست نخورده وبدون علاج قابل استفاده نباشد . موات بالعرض س 5 - قطعه زمينى از طرف شمال در امتداد رودخانه واز طرف غرب نيز به طرف رودخانه مىباشد قسمتى از آن را كه به رودخانه منتهى مىشود كه حريم زمين است سيل در اثر طغيان رودخانه از بين برده وبعدا كه آب فرو نشسته ، شخصي اين قسمت از زمين را تصاحب نموده وصاحب زمين هم سكوت كرده وكلمه‌اى كه دلالت بر رضايت كند نگفته واين شخص زمين را كشت كرده ومحصول جزئي هم برداشت نموده بعدا حدود پنج سال كشت نكرده آنگاه ورثه مالك زمين ، زمين را گرفته وروى آن كشت نمودند ، اينك اين شخص مدعى است كه زمين از آن من است ، بفرمائيد زمين مذكور متعلق به ورثه مالك است يا متعلق به شخص مدعى است ؟ ج - آنچه به نظر مىرسد زمين زراعتى كه كنار رودخانه است حريمى ندارد وزمينى را كه سيل برده موات بالعرض محسوب مىشود كه در اين صورت تا اعراض مالك معلوم نشود كسى نمىتواند در آن تصرف نمايد ، بلى اگر اعراض مالك احراز شود هر كس آن را به قصد تملك احياء نمايد مالك آن مىشود ودر فرض سؤال چنانچه از سكوت مالك