س 239 - شخصي فوت نموده ومدركى از أو با امضا خود وچند شهود بر مديون بودنش در سابق در دست است ولى نزديك فوتش اقرار جديدى به دينش نكرده آيا بايد از مالش قرض أو ادا شود يا نه واحتياج به قسم دارد يا نه . ج - اگر ورثه احتمال مىدهند كه قبل از فوت دينش را ادا كرده باشد اين ادعاء دعوى بر ميت است وبايد مرافعه شرعيه نمايند . س 240 - شخصي در حال نيمه اجبارى متوسل بگرفتن وأم با بهره شده وأموال قديمى أو مخلوط به حرام شده وهنوز هم وأم مزبور را نتوانسته بر گرداند در اين صورت نسبت به فرزندان وميهمانان أو كه خواه وناخواه از أموال أو استفاده مىنمايند تكليف چيست آيا بايد از شخص مزبور جدا شوند يا نه . ج - اگر عين آن مال فعلا در أموال أو نيست ومعاملاتى كه با آن واقع شده كلى بوده چنانچه غالب معاملات به اين نحو است تصرف خودش وكسانش در آن أموال بي اشكال است وبلكه اگر اين معنى محتمل هم باشد براي ميهمانان وكسانش اشكالى ندارد . س 241 - كسى كه نزول پول مىگيرد ، از يك نفر مثلا دو هزار تومان به مرور نزول گرفته وفعلا مبلغى نزد آن يك نفر دارد وطلبكار است آيا آن مديون مىتواند آن مبلغ را ندهد به اين عنوان كه چندين برابر آن مبلغ به أو نزول پول داده وگرفتن آن نزول نا مشروع بوده يا بايد مبلغى را كه بدهكار است پرداخت كند . ج - آنچه را بعنوان ربا گرفته ضامن است ودر صورت امكان با اذن حاكم شرع تقاص آن جايز است . س 242 - كسى بدهكار است ومى خواهد طلب خود را ادا نمايد به طلبكار نمىگويد كه اين وجه را از بابت بدهكارى دادم ولى در دفتر خود يادداشت مىكند كه قرضم را دادم آيا بدون تذكر به آن شخص برئ الذمة مىشود يا خير . . ج - در صورتي كه گيرنده متوجه باشد كه در إزاء طلب أو است واخذ نمايد كافى است والله العالم .