علم فقه در عصر " پيامبر أكرم صلى الله عليه وآله وأئمة أهل البيت عليهم السلام " پژوهندگان زياد ورونقى چشم گير داشته ومورد توجه پيروان دين بوده بويژه در زمان امام باقر وامام صادق عليهما السلام كه به حد اعلاى أوج خود رسيده ودانشمندان بسيارى در مسائل مختلف ديني وفروع احكام در محضر آن دو پيشواى بزرگ شيعه پرورش يافتند . مسائل واحكام اسلامى در آن عصر نوراني علمي چنان تحليل وبررسى مىشد كه زرارة بن أعين مدت چهل سال مسائل حج را از امام صادق عليه السلام مىآموخت وباز هم زمينه بحث باقي بود چنانچه أو خود مىگويد : ( قلت لأبي عبد الله عليه السلام جعلني الله فداك أسألك عن الحج منذ أربعين عاما فتفتيني فقال : يا زرارة بيت حج إليه قبل آدم ، بألفي عام تريد أن تفتي مسائله في أربعين عاما ) ( 1 ) . مىگويد به امام صادق ( ع ) عرض كردم خداوند مرا فداى تو گرداند از چهل سال پيش تاكنون راجع به مسائل حج از شما مىپرسم وشما همواره جواب مىدهيد ! ! فرمود : اى زراره كانون مقدسي كه دو هزار سال پيش از آدم ، مورد توجه وزيارتگاه بوده تو مىخواهى مسائل آن در ظرف چهل سال بيان شود ؟ . أئمة طاهرين مخصوصا اين دو بزرگوار ، با مساعدت شرائط ، مردم را با بيانات گوناگون وروشهاى مختلف ، ترغيب وتشويق مىكردند تا فقه اسلامى را بياموزند . يونس بن يعقوب مىگويد : پدرم گفت به امام صادق عليه السلام عرض كردم ( أن لي أبنا قد أحب أن يسألك عن حلال وحرام ولا يسألك عما يعنيه قال فقال لي وهل يسأل الناس عن شيء أفضل من الحلال والحرام ) ( 2 ) براي من فرزندى است كه جدا دوست مىدارد مسائل حلال وحرام را از شما پرسش كند وليكن از مطالبى كه به دردش مىخورد پرسش نمىكند حضرت صادق عليه السلام فرمود : آيا مردم از مطلبي پرسش مىكنند كه از حلال وحرام بهتر وبالاتر باشد ؟ . وگاهى حتى از راه تهديد ، آنان را به فرا گرفتن احكام ومسائل ديني وأدار مىنمودند . چنانچه امام باقر عليه السلام فرمود : ( لو أتيت بشاب من الشيعة لا يتفقه في

--> ( 1 ) وسائل الشيعة ج 8 ص 7 . ( 2 ) محاسن برقى ج 1 ص 229 ، چاپ 1370 قمري .