بتملَّك آن نائل نشده است . شرح : « مراد آنست كه خانهء خدا و مسجد الحرام از آن همهء يكتا پرستان است ، و هيچ كس از مسلمين نيز حقوقش نسبت بدان از ديگرى كمتر نيست » * ( سَواءً الْعاكِفُ فِيه وَالْبادِ ) * « يعنى حقّ اهل حرم با غير اهل حرم در آن يكسان است » . 2114 - و سرّ اينكه محلّ بيت در ميانگين زمين وضع شده اينست كه آنجا همان محلَّى است كه زمين از زير آن گسترده شده ، و نيز براى اينست كه فرض به نسبت اهل مشرق و مغرب ( ساكنين ربع مسكون ) در اين باره يكسان باشد تا از اطراف عالم ، شرق و غرب دورى و بعدش بيك نسبت باشد . و حجر الاسود را از آنرو ميبوسند و دست بر آن مىسايند كه پايدارى آنان را نسبت به پيمانى كه در ميثاق از ايشان گرفته شده به پيشگاه خداى عزّ و جلّ معروض دارد . و حكمت آنكه خداى عزّ و جلّ حجر الأسود را در ركن مخصوص آن كه اكنون هست قرار داده ، و در غير آن ركن نگذاشته اينست كه خداى تبارك و تعالى ميثاقى را كه از مردم گرفته آن را در همين مكان اخذ كرده است . ( و بنا بر اين در اين مكان تجديد عهد مىكنند ) . و سنّت بر اين جريان يافته است كه بهنگام آغاز سعى تكبير بگويند و روى خود را از طرف صفا به ركنى كه حجر الأسود در آن نهاده شده متوجّه سازند ، زيرا آدم عليه السّلام چون از صفا نظر كرد و