الشيخ الصدوق ( مترجم : بلاغي )

34

من لا يحضره الفقيه ( فارسي )

ابراهيم دو ركعت نماز بجا آورد آن دو ركعتش برابر با آزاد كردن شش بنده است . شرح : « اختلاف در مقدار ثواب كه در بارهء بعضى اعمال در روايات آمده است باعتبار مخاطب و موقعيت ، و يا كمال و عدم كمال آن عمل است ، گاهى ممكن است طواف ثوابش از آزاد كردن بنده بيش باشد چون بردگان كم هستند يا در رفاه و آسايش و تحت تعاليم حقّ زندگى مىكنند ، و گاهى تحت فشار اربابان و شكنجه آنها قرار گرفته و بدون فرهنگ بسر مىبرند ، و آزاد كردن آنان از هر عمل خيرى در چنين موقعيّت بالاتر است ، و گاهى چنان كه اشاره شد به عكس است و در اين وقت طواف كه موجب آزادى بندها را تقويت مىكند و انسان را در مقامى از قرب بحقّ مىرساند كه اعمال و كردار و رفتارش هر يك موجب آزادى هزاران هزار خلق خداست لذا طواف او ثوابش بيشتر مىشود ، آرى وابسته به موقعيّت و كيفيّت عمل است ، و در تاريخ اسلام افرادى بوده‌اند كه طواف خانه كعبه را تمام عمر سالى چندين بار بجا مىآورده‌اند ولى از آنها اعمالى يا دستوراتى صادر شده كه صدها هزار مردم آزاد را به بردگى كشانده است ، پس اين ثوابها همگى بشرطها و شروطها است نه مطلق ، و در اختلاف شرائط كم و بيش مىشود » . 2156 - و يك طواف قبل از حجّ بهتر از هفتاد طواف بعد از حجّ است . شرح : « اين حديث افضليّت حجّ تمتّع را مىفهماند ؛ و مراد فضل طواف عمرهء تمتّع است نسبت به طواف حجّ » . 2157 - و كسى كه يك سال در مكَّه اقامت كند ، طواف مستحبّ براى او بهتر است از نماز مستحبّ ، و كسى كه دو سال اقامت كند چيزى از اين و چيزى از آن درهم بياميزد ( يعنى هر دو را انجام دهد ) و كسى كه سه سال اقامت كند نماز براى او افضل است از طواف .