شود اگر چه بر سبيل بدليت باشد بانكه در هر مقامى كه فرموده باشند معنى خاصى را اراده فرموده باشند يا بر سبيل ظهر و بطن باشد . ( و قال صلَّى الله عليه و آله كلّ معروف صدقة و الدّالّ على الخير كفاعله و الله يحبّ اغاثة اللَّهفان ) ( 1 ) و كالصحيح از آن حضرت صلى الله عليه و آله وارد است كه فرمودند كه هر نيكى در نامه عمل اين كس تصدق نوشته مىشود اگر چه به سلام و حسن كلام و تواضع و امثال اينها باشد و لازم نيست كه مال باشد تا صدقه باشد هر چه از براى خداست صدقه است و همين عبارت در حسن كالصحيح از حضرت سيد المرسلين صلى الله عليه و آله وارد است و محتمل است كه مراد اين باشد كه هر نيكى را صدقه مىنويسند هر چند قصد قربت نكرده باشند ، و بنا بر اين امثال اين أحاديث مخصص حديث انما الاعمال بالنيات باشد چنان كه در احاديث وارد شده است كه اگر ترك شرب خمر كنند از جهة غير رضاى الهى حق سبحانه و تعالى به تفضل خود ثواب مىدهد ، ديگر فرمودند كه هر كه دلالت كند شخصى را بر عمل خيرى و آن شخص آن عمل را به جا آورد يا اگر چه به جا نياورد چنان كه ظاهر حديثست مانند كسى است كه آن عمل را كرده باشد و همان ثواب را به او عطا مىفرمايند بى آن كه از ثواب او چيزى كم شود و اين عبارت شامل است آن را كه اصل آن خير را نداند و او را تعليم كند و بر اين مضمون احاديث صحيحه وارد شده است يا آن كه اصل خير را مىداند و موضعش را نمىداند و كسى او را خبر كند مثل آن كه بگويد فلان جا كاروانسرا يا پل يا حمام يا مسجد و امثال اينها ندارد آن كس بسازد يا فلان شخص مستحق است و امثال اينها و اين كلمه نيز از جوامع كلام است و معانى آن را حصر