السيد محمد باقر حجتي

9

كشاف الفهارس

2 - نام مؤلفان : در اين قسمت ، زير نام وعنوان كتاب ، نام معروف ومشهور مؤلف را ياد كرديم ، ودر ذيل آن - ميان دو كمانه ( . . . ) - تاريخ تولد ووفات مؤلف را در مواردي كه براي ما معلوم مى گشت آورده أيم ، ويا سده هايى را كه مؤلفان تحقيقا ويا به طور تقريب در آن سده ها مى زيسته اند متذكر شده أيم . در فهرستهاى موجود نام مؤلفان بسيارى از كتب ونسخه هاي ناشناخته ، نيامده وفهرست نويس نتوانست آنها را شناسايى كند . ما منتهاى وسع وكوشش خود را براي يافتنن نام مؤلفان اينگونه كتب ونسخه ها به كار برديم وتوانستيم در حد نسبة وسيعى اين نقيصه را تدارك نموده ومؤلفان بسيارى از چنان نسخه ها وكتب را شناسايى كنيم . 3 - ترجمه أحوال مؤلفان : در كنار نشان * به ترجمه أحوال مؤلفان ، وأحيانا به بيان أفكار وآثار آنان پرداختيم ، در اين قسمت ، نخست نام كامل ومفصل مؤلفان وفشردهاى از أحوال وآثار آنها را آورده أيم تا محققان نسبت به مراتب علمي ، تخصص ، جامعيت ، دقت آنها در مطالعه وتحقيق ، وساير خصوصياتي كه چهره علمي وأخلاقي وروحي آنها را باه تصوير مى كشد اطلاعاتى به هم رسانند . در اين كتاب ملاحظة خواهيد كرد ترجمه أحوال شمار زيادي از دانشمندانى آمده كه در كتب تراجم گزارشى راجع به آنها ديده نمى شود ، ويا اگر مطلبي در اين باره ذكر كرده اند بسيار مبهم وتوأم با لغزشها ونادرستيها است . در پايان ترجمه أحوال مؤلفان ، شمارى از آثار آنها ويا أكثر آثار ياد شده كه ممكن است بسيارى از آنها معرفى نشده باشند ، لكن اشارتي كوتاه جهت معرفى پاره أي از آنها در كتاب ما ديده مى شود . ترجمه أحوال هر مؤلف فقط در يك مورد ، ذيل نام يكى از آثار أو مطرح شده ، ودرباره آثار ويا اثر ديگر همان مؤلف ، ترجمه أحوال أو را به ذيل همان اثر ارجاع داده أيم . وبه عبارت ديگر ، ترجمه أحوال هر مؤلف فقط در ذيل يكى از آثار أو آمده ودر بقيه آثار ومؤلفاتش به هيچوجه تكرار نشده است ، مگر در مواردي كه به مطلب تازه أي دست يافته باشيم . 4 - معرفى كتاب : حتى الامكان سعى شده هر كتاب به گونه أي كوتاه وفشرده شناسانده شود . در معرفى كتابها - تا آنجا كه منابع موجود اجازه مى داد - روش كار مؤلف در تدوين كتاب ، وفهرست أبواب وفصول وخصوصيات ديگر كتاب ( به طور فشرده ، وأحيانا در پاره أي از موارد به طور مبسوط ) بيان شده ، ودر همه جا - قبل از معرفى كتاب در كنار علامت ورمز ( ت : . . . ) به تاريخ ويا سده تأليف كتاب اشاره شده است . پس از معرفى كتاب ، آغاز وانجام كتاب ويا نسخه - در حدى كه بتواند به فهرست نويسان در شناختن نسخه ها مدد رساند - آمده است ، ونيز آغاز وانجام ناقص نسخه هاي نا شناخته وأحيانا عباراتي از ميانه آنها در همين جا ذكر شده تا شايد كتابشناسى كار آمد از اين رهگذر به شناسايى آنها توفيق يافته ومآلا يافته هاي