السيد محمد باقر حجتي
134
كشاف الفهارس
مرحله ء ششم قرائت در اين مرحله به صورت ( تعلم ويادگيرى ) دگرگونى يافت به اين معنى كه عقه مندان به قرائت قرآن كريم ، به حافظان قرآن - أمثال صحابه أي كه قبلا از آنان ياد كرديم - ويا به كساني كه معروف به قرائت بودند رجوع مى كردند تا قرائت را از آنها فراگيرند . طبقه ء دومي كه در ترتيب ذهبي به چشم مى خورد ما را بدون هر گونه ابهامي به اين نكته واقف مى سازد . وى در اين طبقه چنين ياد مى كند كه : أبى هريره ، وابن عباس ، وعبد الله بن سائب ، وعبد الله بن عياش ، وأبى العالية ء رياحي ، قرآن را بر أبى بن كعب قرائت كردند . ومغيرة بن أبي شهاب مخزومي بر عثمان قرائت كرد . واسود بن يزيد نخعى قرائت را عرضا از ابن مسعود اخذ كرد . وبدينسان علقمة بن قيس از عبد الله بن مسعود اخذ نمود . وأبو عبد الرحمن سلمى قرائت را بر
--> عليه وآله وسلم ) قرائت كردند . راويان عبد الله بن كثير : الف . أحمد بن محمد بن أبي بزه ء مكي ( م 250 ه . ق ) معروف به ( بزى ) ، ب . محمد بن عبد الرحمن مكي ( م 291 ه . ق ) معروف به قنبل ) . 3 ) عاصم بن أبي النجود كوفي ( م 129 ه . ق ) كه قرآن را بر أبى عبد الرحمن سلمى به روايت عبد الله بن مسعود وعثمان بن عفان وعلي بن أبي طالب ( عليه السلام ) وأبي بن كعب وزيد بن ثابت به روايت از نبي أكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) قرائت كرد . راويان عاصم : الف . حفص بن سليمان دورى ( م 180 ه . ق ) ، ب . أبو بكر شعبة بن عياش حناط ( م 193 ه . ق ) . 4 ) أبو عمرو بن علاء بصرى ، مقرئ بصره ( 68 154 ه . ق ) كه قرآن را بر قراء برجسته ء مكة أمثال مجاهد وابن كثير ، وقراء مبرز مدينه ، مانند أبى جعفر [ يزيد بن قعقاع ] وقراء بصره ، چون يحيى بن يعمر وحسن بصرى ، وقراء كوفه ، مانند عاصم قرائت كرد ، وإسناد همه ء آنها صحيحا به نبي أكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) مى پيوندد . راويان أبى عمرو : الف . حفص بن عمرو دورى ( م 246 ه . ق ) ، ب . صالح بن زياد سوسى ( م 261 ه . ق ) . 5 ) حمزة بن حبيب زيات كوفي ( 80 156 ه . ق ) كه قرآن را بر سليمان أعمش وامام جعفر صادق ( عليه السلام ) وحمران بن أعين . ومنهال بن عمر وديگران قرائت كرد ، وهمه ء آنها با اسناد صحيح ، قرائت را از نبي أكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) روايت كرده اند . راويان حمزه : الف . خلاد بن صيرفي ( م 220 ه . ق ) ، ب . خلف بن هشام بزاز ( م 229 ه . ق ) . 6 ) نافع بن عبد الرحمن بن أبي نعيم ، مقرئ مدينه ( م 169 ه . ق ) كه قرآن را بر أبى جعفر [ يزيد بن قعقاع ] ، وعبد الرحمن بن هرمز ، ومحمد بن مسلم زهرى ، وديگران قرائت كرد ، وهمه ء آنها به سند صحيح از نبي أكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) روايت كرده اند . راويان نافع : الف . عثمان بن سعيد ، ملقب به ( ورش ) ( م 197 ه . ق ) ، ب . عيسى بن ميناء ، ملقب به ( قالون ) ( م 220 ه . ق ) . 7 ) علي بن حمزه ء كسائي كوفي ( م 180 ه . ق ) كه قرآن را بر حمزة بن حبيب زيات وشعبه ، وإسماعيل بن جعفر وديگران قرائت كرد ، وهمه ء آنها قرائت را با اسناد صحيح از رسول أكرم ( صلى الله عليه وآله ) روايت كرده اند . راويان علي بن حمزه ء كسائي : الف . حفص بن عمرو دورى : راوي أبى عمرو بن علاء ، ب . ليث بن خالد بغدادي ( م 240 ه . ق ) . * اينان قراء سبعه ، وأصحاب قراءات هفتگانه هستند ، اما سه تن از قراء ديگر كه ( قراء ده گانه ) را تشكيل مى دهند عبارتند از : 8 ) أبو جعفر يزد بن قعقاع مدنى ( م 130 ه . ق ) كه قرآن را بر ابن عباس وأبى هريره وعبد الله بن عياش - به روايت از أبى بن كعب از نبي أكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) - قرائت كرد . راويان أبو جعفر : الف . عيسى حذاء ، معروف به ( ابن وردان ) ( م حدود 160 ه . ق ) ، ب . سليمان بن مسلم زهرى ، معروف به ( ابن جماز ) ( م اندكى بعد از 170 ه . ق ) . 9 ) يعقوب بن إسحاق حضرمي ( م 205 ه . ق ) كه قرآن را بر سلام بن أبي سليمان طويل ، ومهدي بن ميمون وديگران - به روايت از نبي أكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) با سند صحيح - قرائت كرد . راويان يعقوب : الف . روح [ بن ] عبد المؤمن ( م 235 ه . ق ) ، ب . محمد بن متوكل لؤلوئى ، معروف به ( رويس ) ( م 238 ه . ق ) . 10 ) خلف بن هشام بزاز ( م 229 ه . ق ) كه قرآن را بر يعقوب أعشى ، وسعيد بن أويس وجز آندو - به روايت از نبي أكرم ( صلى الله عليه وآله وسلم ) با سند صحيح - قرائت كرد . راويان خلف : الف . إدريس بن عبد الكريم حداد ( م 392 ه . ق ) ، ب . إسحاق بن إبراهيم مروزى ، معروف به ( وراق ) ( م 283 ه . ق ) .