اقامت افكند ( خود أو تاريخ اين زيارت را سال 751 هجرى ذكر مىكند ) اما به علت وضع مزاجى ناگزير به عراق باز مىگردد . از آن جايى كه تاريخ نوشته شدن دومين رساله اى كه در اينجا چاپ مىكنيم سال 768 هجرى در نجف مىباشد ما همين تاريخ را به عنوان شاخصى براى تعيين - لا اقل در مورد كتابشناسى سيد حيدر - مرحلهء دوم دورهء عراقي ( دورهء C ) قبول خواهيم كرد . تذكره نويسان « 10 » مىگويند كه در نخستين مرحلهء اين دوره سيد حيدر از تعليمات دو شيخ بزرگوار ، مولانا نصير الدين كاشانى حلى ( در گذشتهء 775 هجرى ) و شيخ فخر الدين محمد بن حسن بن مطهر حلى معروف به فخر المحققين ( 771 - 682 هجرى ) استفاده كرد « 11 » . فخر المحققين فرزند علامه حلى ( 771 - 648 هجرى ) بود كه بالاتر از أو ياد كرديم و همو بود كه در نزد نصير الدين طوسى و كاتبى قزوينى تعليم ديد و خود يكى از أساطين كلام شيعى اين دوره بود « 12 » . سيد حيدر در سال 761 هجرى از فخر المحققين اجازه دريافت كرد « 13 » و به درخواست فخر المحققين رسالهء رافعة الخلاف ( شمارهء 16 كتابشناسى ) « 14 » را نوشت و براى مدتى به مكاتبهء علمى با أو پرداخت ( شمارهء 31 كتابشناسى ) . اين را نيز بگوييم كه يگانه اطلاع قابل اعتمادى كه دربارهء كتابشناسى سيد حيدر در دست داريم همانى است كه خود سيد حيدر در گزارش دوم آورده است . ياد آور مىشويم كه آخرين تاريخ به تاريخ تحرير رسالهء العلوم العالية يعنى سال 787 هجرى مربوط مىشود . در اين زمان سيد حيدر شصت و پنج ( شصت و هفت قمرى ) ساله بود . از اين پس ديگر اطلاعى از حيدر آملى نداريم و نمىدانيم در چه زمان و شرايطى اين دنيا را ترك گفته است . درست است كه در آغاز ويرايش اثر حاضر اطلاعات مربوط به شرح احوال بيشتر از اين نظر براى ما جالب توجه است كه زمان نوشته شدن آثار را معلوم مىكند . پايينتر خواهيم گفت كه در وضع كنونى تحقيقات با توجه به اين اطلاعات چگونه مىتوان آثار سيد حيدر را طبقه بندى كرد . اما وقتى صحبت از شخصى استثنايى مانند سيد حيدر آملى در ميان است هر گونه توضيحى دربارهء

--> « 10 » - محمد على تبريزى در دو مورد از مؤلف ياد كرده است . ريحانة الأدب ، ج أول ، ص 30 ، شمارهء 54 و ج دوم ، ص 498 ، شمارهء 892 . مورد دوم از مورد نخست مفصلتر است ( تبريزى توضيح نمىدهد كه آثار مورد نخست را به ياد دارد يا نه ؟ ) ر . ك . قاضى نور الدين شوشترى . مجالس المؤمنين ، چاپ سنگى بمبئى ، ص 255 - 256 . خوانسارى ، روضات الجنات ، تهران 1306 قمرى ، ص 4 - 203 . طرائق الحقائق ، ج أول ص 5 - 104 و ص 119 . 10 - مكرر - فقيه و متكلم امامى . ريحانة الأدب ، ج چهارم ، ص 202 ، شمارهء 359 . « 11 » - ريحانة الأدب ، ج چهارم ، ص 9 - 197 ، شمارهء 319 . « 12 » - همان اثر ، ص 116 - 106 ، شمارهء 190 . « 13 » - ر . ك . على نقى منزوى ، فهرست كتابهاى اهدايى مشكات ، ج أول ، ص 70 . اوراق نوشته شده توسط سيد حيدر تاريخ 762 هجرى را بر خود دارد . دستنوشته شامل « اجازهء » ( مورخهء 761 ) فخر المحققين به حيدر آملى است . ر . ك . كتابشناسى شمارهء 31 . « 14 » - همان طورى كه در مقالهء ما ( Melanges H . Masse ص 11 ، جدا چاپ - ر . ك . كتابشناسى شمارهء 16 ) آمده است و نه چنان كه به اشتباه گفته بوديم به خواهش نصير الدين كاشانى حلى ، همان اثر ، ص 9 .