السيد حيدر الآملي
مقدمه 24
جامع الأسرار ومنبع الأنوار
سى ساله بوده است . در اين فاصله سيد حيدر آموزشهاى اصلى را ديده و نخستين تجربهء خود را از زندگى كسب كرده بود . أو در جامع الاسرار مىگويد كه از همان آغاز جوانى - و حتى كودكى - با علاقهء فراوان به مطالعهء عرفان شيعى دوازده امامى پرداخت . گزارش نخست به بهترين وجهى خطوط اساسى شخصيت اخلاقى و معنوى سيد حيدر را رسم كرده است و ما در اينجا مطالب آن را خلاصه مىكنيم ( براى متن گزارش ر . ك . مقدمهء عربى ، ص 22 به بعد ) . به علت تعلق به خانواده اى سيد ، آملى از همان آغاز به بيان شجره نامهء خود مىپردازد اين شجره نامه به امام چهارم ، امام زين العابدين ( ع ) فرزند امام حسين ( ع ) ، شهيد كربلا مىرسد . در اين اثر نيز مانند جامع الاسرار حيدر آملى مىگويد كه از زمان كودكى تا سى سالگى از ديدگاه ظاهر شريعت به « تحصيل عقايد أجداد معصوم » خود پرداخته است . حيدر آملى سپس به تحصيل علوم معقول و منقول مشغول مىشود در ابتدا أو در آمل به تحصيل مىپردازد و سپس جهت تحصيل به استراباد خراسان مىرود و از آن جا به أصفهان رفته و مدت زمانى رحل اقامت مىافكند . دورهء تحصيلات سيد حيدر حدود بيست سال طول كشيده است و بنا بر اين در حدود بيست و پنج سالگى سيد حيدر به زادگاه خود آمل بر مىگردد . در اين زمان فرمانرواى طبرستان فخر الدولة حسن فرزند شاه كيخسرو بن يزدگرد بود كه در بالا جايگاه أو را در سلسلهء باونديان معلوم كرديم « 7 » . سيد حيدر به صراحت به أصل اين سلسله اشاره كرده است . افتخار سيد حيدر به نسب اين اميران كه به پادشاهان ساسانى إيران پيش از اسلام مىرسد به طور جالب توجهى نشانگر وجدان إيراني است . وفادارى شيعهء إيراني نسبت به نسب امامان و تبار پادشاهان إيران باستان ، چنان كه گاهى اوقات گفته مىشود ، صرف يك جعل سياسى نيست . ملك فخر الدولة سيد حيدر را بسيار گرامى مىداشت أو را در زمرهء نزديكان و محرمان راز قرار داد و سرانجام حيدر آملى را وزير خود كرد « 8 » . به نظر مىآيد كه سيد در اين زمان از همهء مواهب زندگى اين جهانى استفاده كرده باشد موقعيت خانوادگى ، افتخار ، ثروت ، قدرت ، روابط ، اقامتگاه
--> « 7 » M . Rabino , op . cit , p . 435 - 6 N os . 31 et 33 . افزون بر حيدر آملى از جد آنان ، حسام الدولة أردشير ياد مىكند كه شاعرانى مانند ظهير الدين فاريابى و سراج الدين قمرى به تجليل از أو پرداختهاند ( رابينو ، همان اثر ص . 430 ) . « 8 » - حيدر آملى مىگويد كه در خدمت برادران حاكم نيز بوده است : جلال الدولة إسكندر و شرف الدولة گستهم . در شجره نامه اى كه بر اثر رابينو ( ص 416 ) افزوده شده است فقط نام شرف الملك رستم آمده است كه مدت شش سال در فاصلهء حكومت شاه كيخسرو و فخر الدولة فرمانروايى كرد .