عُشر به قيمت آن يا به نسبت قيمت او به ديه حرّ ، تأمل است و احوط صلح است در همه اين موارد مختلفه نافذه . جنايتى كه در آن زخم و شكستن نباشد مانند باد كردن 5 - جنايتى كه در آن جرح و كسر نباشد مثل زدنهايى كه موجب باد كردن محل باشد ، در آنها حكومت است . ديهء سرخ شدن و تغيير رنگ صورت و اگر موجب تغيير لون باشد ، پس در سرخ شدن روى به سبب زدن ، يك دينار و نصف آن است ؛ و در سبز شدن آن ، سه دينار است ؛ و در سياه شدن آن ، شش دينار است بنا بر اظهر . تغيير رنگ اعضاى ديگر و اگر اين اوصاف در بدن در غير روى باشد ، نصف مذكور در هر يك از سه وصف ، در آنها ثابت است . و در غير حرّ ، رعايت حكومت يا نسبت قيمت او با ديه حرّ است ؟ مورد تأمل و احتياط است اگر چه دوّم خالى از وجه نيست . و سائر اجزاء سر غير روى محل حكومت است بنا بر اظهر . و مساوات زن با مرد در مذكورات يا تنصيف ديه در زن ، محل تأمل و مورد احتياط به صلح است . مشلول كردن عضوى كه ديهء مقدره دارد و قطع مشلول 6 - هر عضوى كه ديهء آن مقدّر است ، در مشلول كردن آن دو ثلث ديهء آن است ، و در قطع آن بعد از شلل ثلث ديه آن عضو است ؛ و اگر ديه مقدّر نباشد حكومت در آن ثابت است . تساوى ديهء اقسام شجاج 7 - ديهء اقسام شجاج در سر و روى مساوى است چنانچه اشاره به آن شد . و مثل شجاج اگر واقع در بدن شد به نسبت ديه آن عضو با ديهء نفس ، تعيين مىشود ؛ پس در حارصهء يد نصف شتر است ؛ و در حارصهء دو انملهء ابهام ، نصف عُشرِ شتر است ؛ و در موضحهء اصبع ، نصف عُشر ديهء اصبع است ؛ و فرقى بين