الشيخ محمد تقي بهجت
419
جامع المسائل ( فارسي )
جراحت موجب نقل استخوانهاى زير ( منقّله ) در « مُنَقّله » كه موجب نقل استخوانهاى ريز از جاى خود است ، پانزده شتر است ؛ و ممكن است انفكاك از ايضاح . و بر حسب مذكور در « قصاص » در اين قسم قصاص نيست به سبب تغرير ؛ و محتمل است كه براى مجنى عليه باشد قصاص در قدر موضحه ( در صورتى كه تنقيل با ايضاح باشد ) و اخذ ديهء زائد كه ده شتر است ، و ترجيح يك احتمال در كتاب « قصاص » مذكور است . جراحتى كه به كيسهء دماغ برسد و در « مأمومه » كه جرح رسيده باشد به كيسهء دماغ ، ثلث ديه است كه در شتر با اضافهء يك ثلث تكميل مىشود . شكافته شدن كيسه دماغ و « دامغه » كه مىشكافد كيسه دماغ را ، در آن ديه مأمومه است با زيادتى حكومت ؛ و در صورت تلف با آن ، قصاص در آن است ؛ و در صورت سلامت بعيده ، ديه است به نحو مذكور . و احتمال ثبوت قصاص در موضحه و زائد بر آن از ديه و ارش ، مذكور شد در مراتب سابقه . اگر مراتب مذكوره ثمانيه از شجاج ، از هشت نفر ، به ترتيبِ ذكر ، [ محقّق ] شد آيا بر هر كدام تمام ديه عمل خودش كه به اسم مخصوص ناميده است ثابت است يا تفاوت ما بين دو جنايت از دوّمى يا هشتمى ثابت است ؟ احوط ثبوت اول است . چند مسأله دو مسأله اى كه گذشت 1 - گذشت در ديهء بينى ديهء جرح نافذ در آن در صورت صلاح آن و عدم صلاح آن ، و ديه نافذ در يكى از نرمىهاى آن تا حاجز . 2 - و گذشت در ديهء لبها ديهء شكافتن آنها تا آن كه دندانها ظاهر بشود در صورت برء و عدم ، و نافذ در يكى از آنها در صورت برء و عدم .