و اگر زوج نبوده و با اكراه اين عمل را انجام داده ، مهر و ديه براى او ثابت است ؛ و اگر آزاد بوده و مكرَهه نبوده فقط ديه را مستحِقّه است . و اگر مكرَهه كه استحقاق مهر المثل را دارد بكر بود پس در استحقاق ارش بكارت ( زائد بر مهر المثل بكر ) تأمل است و اظهر تداخل در مهر است . و براى مطاوِعه مهر نيست و در ثبوت ارش بكارت براى او تأمل است . و همچنين ارش بكارت در كنيز چه مطاوِعه باشد يا با اكراه بكارت او ازاله شود . و ديهء افضاء مثل مهر و ارش بنا بر ثبوت آن ، از مال مفضى است در عمد محض و در شبه عمد از خطأ ، و بر عاقله است در خطأ محض كه در افضاء تصوير مىشود . 17 - اليتين 17 - أليتين : در قطع يا ازالهء اليتين ديه كامله ؛ و در يكى از آن دو ، نصف ديه است . و « أليه » بر آمدگى گوشت بين پشت و ران است . و در تسويهء همه ، ازالهء اليه است . 18 - پا 18 - رِجلين : در قطع دو پا تمام ديه است ؛ و در يكى نصف ديه است ( و حدّ آنها مِفصل ساق و قدم [ است ] ) ؛ و در قطع بعضى از مفصل و ازيد ، جارى است آن چه در قطع بعض زند و زائد ، در كف ، مذكور شد با تفصيل آن . قطع انگشتان پا در قطع تمام اصابع جدا از كف پاها تمام ديه است ؛ و در هر انگشتى عُشر ديه است . و در تساوى ابهام با غير ، جارى است خلاف ثابت در دستها . ديه [ هر ] انگشتى مقسوم بر سه بند است ، مگر ابهام كه مقسوم بر دو بند است . پاى زائد و پاى زائد حكم دست زائد را دارد ، و تفصيل شيخ قدس سره در فرق بين دست زائد و پاى زائد قابل منع است . و در ساقين و فخذين ديه كامله ، و در نصف هر كدام از آنها نصف ديه است ، به ترتيبى