الشيخ محمد تقي بهجت

402

جامع المسائل ( فارسي )

ديه هر انگشتى تقسيم مىشود به سه انمله كه سه بند است ، مگر ابهام كه دو بند دارد . انگشت كم يا اضافه اگر بحسب اتفاق ، انگشت ، مشتمل بر چهار انمله باشد با تساوى اصابع در طول و تساوى انامل ، بلكه اگر در يك اصبع چهار انمله و در بقيّه سه انمله باشد با تساوى اصابع در طول ، پس تقسيم خصوص همان يك انگشت ، يعنى ديهء آن بر چهار ، خالى از وجه موافق با تعليل در رواية « سكونى » در ابهام ، نيست . در انگشت زائد كه متميّز از اصلى باشد ، ثلث ديه اصبع اصلى است . و همچنين انمله اگر معلوم باشد زيادتى آن به علامتى ، در آن ثلث ديهء انملهء اصليه است . انگشت شلل دار در شلل هر اصبع ، دو ثلث ديهء اصبع سالم است ؛ و در قطع آن بعد از شلل ، ثلث ديهء سالم است . و همچنين هر عضوى كه در آن شلل تصوير شود و مقدّرى براى سالم آن باشد بنا بر اظهر ، چه آن كه شلل خلقتى باشد يا به سبب آفت يا جنايت . ناخن در ناخن اگر ازاله شود پس به جاى خودش نرويَد يا آن كه سياه برويَد ده دينار است ، و اگر سفيد برويَد پنج دينار است بنا بر اظهر . 12 - استخوانهاى پشت 12 - استخوانهاى پشت انسان [ اگر ] شكسته شود يا در اثر جنايت ، منحنى شود به حدّى كه قادر بر نشستن نباشد يا آن كه منافع آن زائل شود ، در آن ديه كامله است ؛ و اگر به سلامت عود كرد بعد از جنايت ، پس احوط در آن ازيد از حكومت و 100 دينار است ، و احتياط ندبى در رعايت ازيد از ثلث ديه و حكومت است . و اگر استخوان شكسته شد و در اثر آن در دو پا شلل پيدا شد ، ديه كامله براى ظَهر و دو ثلث ديه براى شلل پاها است . و همچنين دو ديه به نحو مذكور ثابت است اگر ظَهر را شكست و مشى و جماع در اثر آن زائل شدند .