الشيخ محمد تقي بهجت

383

جامع المسائل ( فارسي )

فصل چهارم ديه جنايت بر اطراف و در آن مقاصدى است : 1 - ديهء اعضا هر چه در آن تقديرى نباشد ، در آن ارش و حكومت است و در آن ، مملوك ، اصل است براى آزاد . و در مقدّر ، آزاد اصل است براى مملوك به ترتيبى كه ذكر مىشود إنّ شاء الله . آن چه در آن ديه مقدّر شده است و 18 چيز از اعيان ، در آنها تقدير ، ثابت و مشهور است : 1 - مو 1 - شَعر ( مو ) است . در ازاله موى سر از مرد ، بزرگ يا كوچك ، كثيف يا خفيف باشد ، تمامِ ديه است اگر نرويد . و همچنين در ازالهء موى لحيه تمام ديه است اگر نرويد . روييدن تمام يا بعض مو و اگر روييد موى لحيه ، اظهر و احوط ثلث ديه است . و در موى سر اگر روييد ، ضمانِ ارش اظهر است . و در روييدن بعض ، نسبت به ديه روييدنِ تمام ، لحاظ مىشود در مقدّر ، و در غير آن كه ارش ثابت است خودش بعض متعين به بعض متعين در تمام ، پس در آن چه نرويَد نسبت نروييدنِ تمام ملحوظ است ، و در آن چه مىرويد نسبت