الشيخ محمد تقي بهجت
364
جامع المسائل ( فارسي )
بناء مسجد در طريق مسلمين 2 - اگر در طريق مسلمين بناء مسجدى كرد به نحو جائز ، به اين كه ضرر به مرور كننده ها نداشته باشد و در زائد بر مقدار حاجت ايشان در محل مخصوص باشد و براى عموم باشد يا با اذن امام و مستحق اذن باشد ( اگر حق اذن در امثال اين امور داشته باشد چنانچه امام اصل دارد ) ، ضامن نمىشود آن چه تلف مىشود به واسطهء آن و گر نه ضامن است . ضمان معلم شنا 3 - معلَّم شناورى ، ضامن طفل است اگر غرق شد در صورت تفريط ، اگر چه ولىّ او باشد . و در ضمان بدون تفريط اگر متعقب به غرق شد تأمل است . و ضامن بالغ رشيد نيست مگر با اقوائيّت استناد غرق به معلَّم . و در رافع بودن برائت ، ضمان ثابت بر تقدير عدم آن را ، وجهى است كه در اخذ طبيب برائت را گذشت . كشته شدن يكى از ده نفر پرتاب كننده سنگ با همان سنگ 4 - اگر با مثل منجنيق ، ده نفر سنگى انداختند ، [ و آن سنگ ] برگشت [ و ] يكى از اين ده نفر را كُشت ، عاقله هر كدام از باقىها يك عُشر را براى ورثه مقتول ضامن هست و يك عُشر هدر است . و اگر سه نفر بودند يكى كشته شد ، عاقله هر كدام از دو نفر يك ثلث را ضامن مىشود و يك ثلث هدر است . و ضمان ، مربوط به عاقلهء آن است كه طناب منجنيق را مىكشد ، [ نه ] مربوط به مالك منجنيق يا كسى كه كمك مىنمايد به نگاهدارى چوب آن و يا گذاشتن سنگ در داخل آن . و اگر قصد قتل اجنبى داشتهاند و هلاك كرد مقصود را ، عمد موجب قصاص از جميع است با غلبه قتل با اين سبب ، يا بنا بر اكتفا به قصد قتل به سبب غير غالب . و اگر قصد رمى داشتند و قصد قتل نداشتند و غلبه قتل هم در سبب نبود ، شبه عمد است و ديه از مال رامى است به حسابى [ كه ] بر عاقله بود در خطأ محض . و اگر قصد قتل كسى يا حيوانى داشتند و به ديگرى اصابت كرد ، خطأ محض است و ديه بر عاقله است .