الشيخ محمد تقي بهجت

308

جامع المسائل ( فارسي )

و در سائر مساجد ، اخراج مىشود براى قصاص ؛ و اگر خواست تعجيل نمايد ، منع از تلويث مسجد مىنمايد . پناه گرفتن مستوجب قصاص به ملك ديگران اگر فرار كرد به ملك محترمى ، اخراج مىنمايد او را حاكم يا ولىّ ( با اذن حاكم يا بدون آن در تقدير استقلال ) ، و جائز نيست قصاص در مملوك غير بدون اذن مالك . اجرت استيفاء قصاص اجرت استيفاء قصاص اگر به مباشرت ولىّ يا به قصد تبرّع نباشد ، بر مستوفى است نه بر جانى . اگر جانى ، خودش اختيار قصاص از خودش كرد بدون اجرت ، اظهر تعيّن قبول است بر ولىّ . اگر قصاص در طرف ، سرايت به نفس نمود سرايت قصاص در طرف ، به نفس ، موجب ضمان مباشر نمىشود مگر با تعدّى . و اگر مدّعى عمد در تعدّى بود قصاص مىشود با امكان ؛ و اگر مدّعى خطأ بود ديهء تعدّى از او مأخوذ مىشود ، مگر آن كه مورد زيادتى حاصلهء به تعدى ، نفس مستحقه نباشد ، مثل آن كه در قصاص طرف سارى به نفس به واسطهء تعدى ، سرايت حاصل شد مثل اصل ، كه به واسطهء استحقاق واقعى ، قصاص و ديه منتفى است ، مگر آن كه قصاص طرف بعد از ابراء سرايت و مقتضاى آن در عمد و خطأ بوده باشد كه نفى ضمان ، قابل منع است . و اگر اختلاف در دعواى خطأ شد ، قول مباشر در اخبارش از نيّتش مقدّم است با يمين او . اشتراك نفس و طرف ، در شروط و موانع قصاص و نفس و طرف ، در قصاص و شروط و موانع آن اشتراك دارند در وجود و در عدم ؛ پس در هر موردى كه قصاص نفس منتفى است به سببى ، قصاص طرف منتفى است . چند مسأله عدم اعتبار اذن شركا در قصاص و جواز مبادرت 1 - گذشت اظهر بودن عدم اعتبار اذن شركاء در قصاص ؛ پس مبادرت ، جائز است