الشيخ محمد تقي بهجت
257
جامع المسائل ( فارسي )
فصل دوم اشتراك در قتل اگر چند نفر يكى را به قتل برسانند 1 - اگر جماعتى يكى را به قتل رساندند ، ولىّ مختار است در قتل همه ، بعد از ردّ به مقتولين به قصاص ، آن چه زائد بر ديهء مقتول به جنايت است ؛ و بين قتل بعض ، و بقيهء جانيها ردّ مىنمايند ديهء جنايت خودشان را به ولىّ مقتول به قصاص ؛ و اگر براى مقتولين به قصاص زيادتى بود ، ولىّ مقتول به جنايت ، اداء مىنمايد آن زيادتى را . پس اگر سه نفر جانى بودند و هر سه را به قصاص كشت ، به ولىّ هر كدام دو ثلث ديه را ردّ مىنمايد ؛ و اگر دو نفر را به قصاص كشت ، ثلت ديه را باقى مانده ردّ مىنمايد ، و يك ديهء كامله را ولىّ كه قصاص نموده ردّ مىنمايد ، تا به هر كدام از دو ولىّ مقتول به قصاص ، دو ثلث داده شود . نحوهء تحقق شركتى كه مجوّز قصاص از همه است شركتى كه مجوّز قصاص از همهء اهل شركت است ، حاصل مىشود به اين كه هر كدام قاتل انفرادى را ايجاد نمايند به نحوى كه فوراً اماته مىنمايد يا به سبب سرايت اماته مىنمايد ، يا آن كه اجتماع ، مدخليت در قتل فورى يا در قتل به سرايت داشته باشد ، مثل گرفتن مجموع و انداختن از بالا به پايين يا در آتش يا در دريا ، يا زدنهايى كه مجموع آنها قاتل باشد بدون فرق بين زننده اوّلى يا آخرى و كسى كه يك مرتبه زده باشد يا بيش از آن ؛ و در سرايت غير غالبيه قصد قتل هم لازم است به نحوى كه مذكور شده است . و اگر زدنها مترتب و متعاقب و با تراخى و انفصال باشد كه استناد قتل به آخرى مثلًا