الشيخ محمد تقي بهجت

248

جامع المسائل ( فارسي )

قرار دادن سم در منزل آكل و همچنين اگر بعد از القاء سمّ ، طعام را در منزل آكل گذاشت بدون شاهد اذن در أكل ، و صاحب منزل بدون اشتباه و با علم بعدم ملك و اذن ، آن را تناول نمود ، مُلقى بر او چيزى نيست . و در صورت مشتبه بودن طعام به ملك صاحب منزل ( به شباهت و نحو آن ) ، پس در ملحق به عمد ، قصاص [ است ] در تقدير قاتل بودن آن بحسب غالب با مقصود بودن قتل ؛ و در غير آن ، ديه است با استناد قتل به ملقى ، به نحوى كه در ديات مذكور است . صورت دوّم حفر نمودن چاه در طريق اگر به عدوان ، در طريق ، حفر بئر عميق كرد كه قاتل غالبى است واقع در آن را ، و ديگرى را دعوت به طرف آن كرد بدون اعلام و علم ، پس قصاص ثابت است . و اگر قصد قتل داشت بدون غلبهء قتل [ قصاص ] ثابت است . و اگر هيچ كدام نبود و مترتب شد بر ايقاع ، مرض منتهى به موت ، در آن تأمل در سرايت شبيههء به مقام ، جارى است ؛ و گر نه ديه ثابت است با استناد قتل به حافر دعوت كننده ، به نحو مذكور در ديات . صورت سوّم معالجه نمودن مجروح خودش را با دواء مسموم اگر مجروح كرد شخصى را ، پس معالجه كرد خود را با دواء مسموم ، پس اگر اوّلى مهلك بود و جز حركت مذبوحى باقى نمانده بود ، اوّلى كه جارح بوده قاتل است و قصاص ثابت است ؛ و اگر اوّلى مهلك نبوده و دواء خاص متلف بوده پس اوّلى جارح و خودش قاتل است ، قصاص و ديهء نفس منتفى است ، و ولىّ مىتواند از جارح ، قصاص نمايد در محل قصاص و گر نه ديه يا ارش جراحت را مىگيرد ؛ و اگر دوّمى هم متلف نبود و غالب در آن سلامت بود و اتفاق افتاد هلاك با آن به تنهايى بلكه هلاك مستند به