و احتمال بدهند كه با قطع ، در زمان قطع وفات نمايد ، و احتمال بدهند كه نجات از هلاكت ، بعد از يك ساعت هم حاصل شود ، محتمل است جواز قطع و هر چه به حكم قطع است ، و عدم ضمان با اذن مريض در اين فرض ( كه احتمال عدم هلاك در زمان قطع ، مجرد احتمال عدم حرام كه قتل نفس است نيست ، بلكه احتمال نجات از هلاك و محافظت بر حيات است كه واجب است ) . و اگر مريض ، مولَّى عليه باشد و قاطع ، اب يا جدّ ابى بود يا مأذون از آنها ، در فرض جواز يا وجوب قطع براى نجات از هلاك ، اقرب عدم ضمان مباشر است در صورت وجوب ؛ و ضمان او در صورت جواز و عدم وجوب ، محل تأمل است . و اگر بدون اذنِ بالغِ كاملِ مريض قطع شد يا بدون اذن ولىِّ مولَّى عليه قطع شد ، ضمان ثابت است با امكان استيذان براى مباشر قطع ، از مال مباشر ، به جهت اتلاف شبيه به عمد . حق ختان كامل ممتنع براى حاكم 10 - براى حاكم شرع است ختان كامل ممتنع ؛ و با فقدش ، براى عدول مؤمنين . و اظهر عدم ضمان اتفاق تلف است مگر با تعدّى مباشر ؛ و اگر در اوقات ظن به تلف ، اين عمل را انجام داد ، ضمان خالى از وجه نيست . و در خفض جاريه ، ضمان است مگر با اذن كامله . و در بكارت زن ، ضمان است مگر براى زوج . بلغ المقام بحمده تعالى ، في آخر ذى الحجة سنة 1400 و له الحمد و الصلاة على سيّد الأنبياء و آله سادة الأوصياء و اللعن على أعدائهم المغضوب عليهم و الضالَّين بيد العبد محمد تقى بن محمود عفى عنهما .