ضمان مرتد 5 - هر چه اتلاف نمايد مرتد هر قسمى از آن باشد بر مسلمين ، در نفس ايشان يا طرف يا مال ، ضامن است ؛ و فائده آن در فطرى ، در آخرت است يا در دنيا با تبرّع غير ، از او به مال يا تملَّك جديد مال بنا بر مالكيّت او ؛ و فرقى در ضمان ، بين اين كه اتلاف در دار حرب يا دار اسلام باشد نيست . پس اگر مرتد فطرى يا ملى ، مسلمانى را كشت ، مقتول مىشود در قصاص با مطالبهء ولىّ ، و مقدم است بر قتل به ارتداد ملى اگر منتظر وقت او باشند ؛ و ديه از مال مرتد ملى مأخوذ مىشود در شبيه عمد و در صورتى كه در عمد مصالحه بر مالى بشود ؛ و در خطأ ، ثبوت مال بر عاقله با عدم اطراد ارث براى آنها بالخصوص يا آن كه از مال خودش باشد ، محل تأمل است ، و اقرب در صورت توافق ، اول ؛ و در صورت عدم توافق ، دوم است . و شبيه عمد و خطأ محض از فطرى ، در املاك سابقهء او تأثيرى ندارد ، و در املاك متجدّده بنا بر قول به تملك ، مؤثر است . و در خطأ ، تأمل در عاقله و مال خودش مثل ملى است . و اگر مرتد ملى را قبل از استتابه به قتل رسانيد ، در قصاص مقتول مىشود ؛ و با امتناع از توبه بعد از استتابه ، قصاص نمىشود چون محترم نيست دم او در اين فرض . و همچنين مرتد ملى مطلقاً ، اگر فطرى را به قتل رسانيد ، قصاص نمىشود ، و ديه هم در شبيه به عمد و خطأ محض ندارد . و حربى ، ضمان او مال و نفس مسلمان را ، اظهر است ، چه در حال حرب يا غير آن ، و چه در دار اسلام يا كفر ؛ و اگر ضمان باقى باشد و از عهده خارج نشده باشد تا زمان اسلام او ، اظهر انتفاء ضمان است بعد از حدوث آن در نفس يا مال . و الله العالم . جنون مرتد ملَّى قبل از استتابه 6 - اگر مرتد ملى مجنون شد بعد از ارتداد و قبل از استتابه ، مقتول در حدّ نمىشود ، زيرا امتناع از توبه كه شرط قتل او است اثرى ندارد از مجنون ؛ و اگر بعد از