فصل ششم عوارض شهادت فوت يا جنون شاهد بعد از شهادت و قبل از حكم 1 - اگر شهادت دادند نزد حاكم و قبل از حكم ، مُردند يا مُرد يكى از دو شاهد ، يا آن كه ديوانه شدند ، يا مغمى عليه شدند ، يا يكى از آنها ، حاكم به شهادت سابقه حكم مىنمايد ، چون محقق و محكوم به صحت و بقاى صحت است ، چه آن كه در مورد حقوق و اموال يا حدود باشد . و همچنين اگر قبلًا شهادت دادند و بعد از اداء و موت مثلًا تزكيه و تعديل شدند كه حين الشهادة عادل بوده‌اند . فسق شاهد بعد از شهادت و قبل از حكم 2 - اگر دو عادل شهادت دادند و بعد از اقامه و قبل از حكم فاسق شدند ، اظهر قبول شهادت و جواز حكم به آن است ، زيرا عدالت در وقت شهادت ، كافى است ، و گذشت مخالفت مشهور در حكم به شهادت فرع و طروّ فسق شاهد اصل بعد از شهادت فرع و قبل از حكم حاكم . بلكه ردّ شهادت و عدم جواز حكم به آن ، محتاج بدليل است بر خلاف اطلاقات . و اگر در حق الله محض مثل حد زنا و لواط و شرب مسكر باشد ، احتياط در ترك حكم است به جهت وقوع شبهه . و اگر مشترك باشد بين حق الله و حق آدمى مثل حد قذف و قصاص پس محل تأمل است ، اگر چه رجحان حق آدمى خالى از وجه نيست ، و احتياط مناسب در محل آن است .