مظلوم بدون اقامه او ؛ و با عدم اشهاد براى تحمل ، واجب عينى نيست اقامه مگر با علم به حاجت و عدم قيام غير يا عدم كفايت اقامهء غير و به سقوط حق مظلوم بر تقدير عدم اقامهء او . و احتمالات منقوله از « كشف اللثام » محلّ اعتماد نيست . تفصيل بين حقوق الهيّه و آدميين در قبول و ردّ 4 - تهمت حاصلهء از تبرع به شهادت در مجلس واحد ، در حقوق آدميين ، سبب ردّ شهادت است ؛ و اگر فاقد اتّهام شد مثل شهادت بر شريك و صديق و براى عدوّ قبول آن خالى از وجه نيست ، چنانچه مستفاد از محكىّ « مبسوط » است . و در حقوق الله مثل زنا و شرب خمر اقرب قبول است با عدم اتهام نسبت به مشهودٌ عليه يا عدم بلوغ اتهام به درجهء قطع به عدم قبول يا شكّ در آن . و همچنين در حق مشترك ( مثل سرقت ) اقرب قبول است در صورت مذكوره . ظهور مانع از قبول شهادت بعد از حكم حاكم 5 - اگر ظاهر شد بعد از حكم حاكم ، در شهود حكم ، چيزى كه مانع از قبول شهادت مىشود ، پس اگر آن مانع ، متجدّد بعد از حكم باشد ، ضررى در حكم و آثار آن نمىرساند . و اگر قبل از شهادت بوده و مستمر تا زمان شهادت بوده ، پس اگر ظاهر شد خطأ حاكم در موازين حكم يا در اجتهادى كه حكم ناشى از آن بوده ، نقض مىشود ؛ و گر نه ظاهر ، عدم انتقاض است چنانچه مختار « جواهر » است حتّى با علم به خلاف واقع كه مطَّرد است نوعاً در احد المتحاكمين كه نقض با آن ، خلاف فاصليّت قضاء است ، بلى با علم به خلاف ، عالم نمىتواند در عمل خودش مخالفت واقع نمايد ، بخلاف اعلام نقض مطلق در حكم باقى در ظاهر ، و الله العالم . بعض خصوصيات توبه 6 - توبه اگر ثابت شد در صورتى كه مقبول مىشود ، محمول بر صحيح و ترتب آثار است مگر با علم به خلاف . و تائب مانند غير مذنب است در انتفاء آثار ذنب ( كه رفع عدالت است ) و تبدل آن به ضد ( كه عدالت است ) ؛ و لازمه [ آن ] قبول شهادت تائب است مگر با علم به كذب يا اتهام آن در درجه مانعه از قبول شهادت . و آن چه كه با آن ،