و همچنين در زائد از متيقّن از اطراف قبر سيد الشهداء عليه السلام خلط و مزج مذكور ، رافع شبهه است . و همچنين در استفاده به غير استشفاء از تربت مقدّسه - از سائر فوائد مطلوبه و دفع بليّات و خوفها - رعايت احتياط مذكور مناسب است . و اظهر عدم حرمت گِل ارمنى است كه براى تداوى ، استعمال در مأكول يا مشروب مىشود ، به نحو توصيف اهل اطلاع و خبره در كمّ و كيف . آن چه براى انسان ضرر دارد 5 - حرام است تناول سموم قاتله از هر قسم در اكل و شرب و نحو اينها . و اگر مخاطره در كثير ، باشد قليل مانعى ندارد اگر مضرّ نباشد . و اگر ضرر در اعتيادش باشد ، نادر در اوقات متباعده مانعى ندارد ، مثل استعمال التذاذى به ترياك براى غير معالجه . و هر چه مضرّ به مزاج يا روح يا مفسد اينها باشد حرام است ، مگر براى دفع ضرر اشدّ و اعظم در مثل معالجه ، با توصيف حاذق و مباشرت ماهر به طورى كه عمل عقلايى باشد ، و ظنّ به سلامت از اهمّ باشد ، و خوف از اهمّ بيش از خوف مهمّ باشد يا مساوى باشد و رعايت اهمّ بشود . و از اين قبيل است قطع بعضى از اعضاء كه مبتلى به عارضه اى است ، براى دفع خوف سرايت و اهلاك به آن ؛ و تعقّب تلف اتّفاقاً ، كشف از عدم جواز اقدام نمىكند اگر با شرط متقدّم بوده است . 2 - مايعات محرّمه حرمت خمر و مسكر 1 - شرب خمر حرام است . و هر مسكرى از هر چه مأخوذ باشد و به هر اسمى ناميده شود حرام است ، مانند بتع ( از عسل ) و فضيخ و نبيذ ( خرما ) و نقيع ( كشمش ) و مزر ( شعير ) و عصير ( انگور ) و فقاع در صورتى كه احتمال نرود كه از قسم غير محرّم باشد و آن قسم آنست كه مسكر نيست حتى كثير آن .